LM: Spoorlijn Luik - Maastricht

Als onderdeel van een internationaal plan van Franse bankiers voor een verbinding tussen Parijs en Noord-Europa wordt in 1860 de S.A. de chemin de fer de Liège a Maestricht et ses extensions, kortweg LM, opgericht. Na eerdere plannen voor een spoorlijn op de linker Maasoever legt de spoorwegmaatschappij op de rechter Maasoever de dertig kilometer lange spoorlijn tussen Luik en Maastricht aan. De verbinding wordt in november 1861 in gebruik genomen. Internationale ontwikkelingen zorgen ervoor dat de gewenste verbinding tussen Parijs en Hamburg via Maastricht en Venlo uiteindelijk in de verschillende landen door verschillende maatschappijen wordt aangelegd. Wanneer de gehele route in de jaren '70 van de negentiende eeuw gereed is, wordt alsnog besloten niet via Nederland te rijden. 

Op 10 september 2015 rijdt NMBS-treinstel 398 als stoptrein van Maastricht naar Hasselt Maastricht Randwyck binnen.In Luik maakt de LM gebruik van het kopstation Liège Longdoz. Terwijl het in de rest van Nederland dan nog gebruikelijk is dat elke spoorwegmaatschappij een eigen station heeft, maakt de LM in Maastricht gebruik van het station van de AM. Na een conflict met de GCB verhuist de LM de reizigersdienst in 1870 naar het station van de Staatsspoorwegen. De spoorlijn is de eerste Nederlandse spoorlijn die geheel dubbelsporig is aangelegd. Hoewel op het Nederlandse spoorwegnet rechts wordt gereden, krijgt de LM voor het Nederlandse deel van de spoorlijn Liège - Maastricht ontheffing om net als in België links te rijden. Nadat het Nederlandse deel van de verbinding in 1898 overgaat naar de Staatsspoorwegen wordt de beveiliging alsnog aangepast om rechts te rijden. Na de elektrificatie in 1985 rijden de treinen weer links.

De laatste decennia van de negentiende eeuw neemt de Belgische overheid geleidelijk alle spoorwegmaatschappijen over. In 1898 neemt de staat ook de LM over. Het Nederlandse deel van het traject gaat naar de Staatsspoorwegen. De opdeling van het traject betekent tevens dat de treinen voortaan in Visé van locomotief wisselen. Later vinden de meeste locomotiefwisselingen in Maastricht plaats.

In september 1944, nog voor de grote spoorwegstaking in de bezette delen van het land, is de spoorlijn tussen Maastricht en Luik de eerste spoorlijn die in het bevrijde deel van Nederland weer in gebruik wordt genomen. In 1985 wordt de voormalige LM-lijn geëlektrificeerd. De overgang van de Nederlandse spanning van 1.500 Volt naar het Belgische systeem van 3.000 Volt ligt bij Gronsveld, even ten zuiden van Maastricht. Reden hiervoor is de opening van de nieuwe voorstadshalte Maastricht Randwyck. De halte is zo voor Nederlands materieel bereikbaar. Belgisch materieel kan zonder aanpassingen onder 1.500 Volt rijden en zo dus het Maastrichtse hoofdstation bereiken.

DIENSTREGELING

NMBS-treinstel 258 staat op 10 april 2012 in Maastricht gereed voor vertrek naar Liege Guillemins.Een jaar na de opening gaat via Luik en Maastricht een doorgaande treindienst tussen Parijs en Berlijn van start. Ook rijden diverse reizigerstreinen tussen Maastricht en België via de verbinding. Daarnaast loopt het goederenvervoer tussen Nederland en de Ardennen, Luxemburg, het oosten van Frankrijk en Zwitserland grotendeels via de lijn van de LM. Ondanks dat de verbinding van de LM uiteindelijk geen onderdeel wordt van de internationale hoofdlijn tussen Parijs en Hamburg en ook de treinen tussen Parijs en Berlijn al snel via een andere route rijden, blijven lange tijd diverse doorgaande internationale treinen over het traject rijden. Vanuit Amsterdam rijden via Maastricht treinen naar Luik, Luxemburg en Bazel. In de jaren '30 rijden zelfs enkele treinen tussen Maastricht en Parijs.

Op 5 december 2015 staat NMBS-treinstel 417 in Maastricht gereed voor vertrek naar Liège Guillemins.Ook na de Tweede Wereldoorlog rijden diverse doorgaande internationale sneltreinen via de voormalige LM-lijn. Zo rijdt dagelijks een trein via Luxemburg naar Bazel en een trein naar Rome via de verbinding. Tussen Maastricht en Luik rijdt bovendien een regelmatige stoptreindienst. Na de elektrificatie van het baanvak laat de NMBS intercitytreinen vanuit Knokke via Gent, Brussel, Leuven en Luik naar Maastricht rijden. De doorgaande intercitydienst wordt al na enkele jaren vervangen door de oude pendeldienst tussen Maastricht en Luik. Ondertussen neemt ook het aantal doorgaande internationale reizigerstreinen af. De doorgaande trein van Amsterdam naar Bazel rijdt vanaf 1991 vanaf Maastricht en wordt drie jaar later opgeheven. De laatste doorgaande trein is de zaterdagse intercity van Zandvoort, Amsterdam en Maastricht naar Luxemburg. De trein rijdt jarenlang alleen in de zomermaanden. In 2002 verdwijnt de enige echte Beneluxtrein uit het Spoorboekje. Via de voormalige LM-lijn rijden nog altijd auto-slaaptreinen en bedevaarttreinen. Ook rijdt nog een groot aantal goederentreinen via de verbinding.

In december 2006 trekt de NMBS de intercitydienst tussen Brussel en Luik voor een proefperiode van twee jaar op doordeweekse dagen door naar Maastricht. NS sluit hiervoor het station van Eijsden aangezien het perron hier te kort is voor de lange treinen en er te weinig in- en uitstappers zijn. In de avonduren en weekenden rijden pendeltreinen tussen Maastricht en Luik. Na de proefperiode besluiten NMBS en NS de intercitydienst op dezelfde wijze te blijven exploiteren. In december 2011 kort de NMBS de intercitydienst echter in tot Visé en keert tussen Maastricht en Luik de stoptreindienst terug. Het station van Eijsden wordt weer heropend.

MATERIEELINZET

Tot 1954 worden alle treinen op de voormalige LM-lijn met stoomtractie gereden. In oktober dat jaar nemen Belgische diesellocomotieven de doorgaande internationale reizigerstreinen en goederentreinen over. De pendeltreinen tussen Maastricht en Luik worden voortaan met het nieuwe Plan X materieel van NS gereden. Na de elektrificatie wordt de treindienst overgenomen door Belgische treinstellen. De intercitytreinen die tussen december 2006 en december 2011 tussen Maastricht en Brussel rijden, bestaan uit Belgische locomotieven en rijtuigen.