HN - Spoorlijn Hoorn - Medemblik

In aansluiting op de staatslijn Zaandam - Enkhuizen legt de Locaalspoorwegmaatschappij Hollands Noorderkwartier een twintig kilometer lange lokaalspoorweg tussen Hoorn en Medemblik aan. De spoorlijn wordt net als de staatslijn en diverse andere lijnen in de regio sinds de opening in 1887 geëxploiteerd door de HSM. Eind 1935 wordt het reizigersvervoer op het baanvak gestaakt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog keren de reizigerstreinen voor enkele maanden terug op de lokaallijn. NS staakt het goederenvervoer in 1973. Ondertussen rijdt de Tramweg Stichting dan al vijf jaar toeristische ritten over de spoorlijn. Vanaf 1973 rijdt de Stoomtram Hoorn-Medemblik tussen beide plaatsen. Naast toeristische ritten rijdt de SHM tot 1979 ook de goederentreinen over het baanvak.

In de jaren '70 verzorgt de SHM het goederenvervoer tussen Hoorn en Medemblik. Ook hierna rijdt de museumvereniging nog regelmatig met goederentrams over de spoorwegverbinding. Op 5 mei 2016 is de voormalige NTM-loc 101 met een goederentram bij Twisk onderweg van Medemblik naar Hoorn.De Locaalspoorwegmaatschappij Hollands Noorderkwartier wordt in 1884 opgericht. In de daaropvolgende jaren legt de spoorwegmaatschappij tussen Hoorn en Medemblik een lokaalspoorweg aan. De spoorlijn wordt op 3 november 1887 in gebruik genomen. Net als de andere spoorlijnen ten noorden van Amsterdam exploiteert de HSM ook de enige verbinding van de HN.

In 1929 opent NS in Hoorn een speciaal depot voor het onderhoud van de nieuwe Motorrijtuigen. Met de inzet van de rijtuigen kan de exploitatie op diverse baanvakken goedkoper worden uitgevoerd. NS zet de rijtuigen vanuit Hoorn op diverse Noordhollandse lijnen in. Zo rijden ze onder andere op het baanvak tussen Hoorn en Medemblik. Ondanks de goedkopere exploitatie staakt NS op 31 december 1935 het reizigersvervoer op het baanvak. De eerste maanden van de Tweede Wereldoorlog is de spoorlijn opnieuw tijdelijk in gebruik voor het vervoer van reizigers. In januari 1941 rijdt de laatste reizigerstrein tussen Hoorn en Medemblik.

Terwijl het baanvak nog in gebruik is voor het goederenvervoer start de Tramweg Stichting in 1968 met toeristische ritten op het baanvak. In juni 1973 wordt vanuit de TS de zelfstandige Stoomtram Hoorn-Medemblik opgericht. Naast de toeristische ritten van de TS neemt de SHM ook het goederenvervoer tussen Hoorn en Medemblik over van NS. In 1979 rijden de laatste goederentreinen over het baanvak. De SHM rijdt nog altijd met museumtrams over de lokaallijn. In tegenstelling tot andere museumspoorlijnen staat een groot deel van de historische stationsgebouwtjes nog altijd langs de lijn. Maar liefst zes van de acht exemplaren zijn bewaard gebleven.

DIENSTREGELING

De lokaallijn kent net als de meeste soortgelijke verbindingen slechts een beperkt aantal treinen. Tijdens het bestaan van het baanvak rijden tussen Hoorn en Medemblik van maandag tot en met zaterdag zo'n acht tot tien treinen. Bovendien pendelen tussen Hoorn, Zwaag en Wognum-Nibbixwoud nog enkele extra treinen. Op zondag rijdt slechts de helft van het aantal treinen.

MATERIEELINZET

De eerste decennia voert de HSM en later NS de treindienst uit met stoomtractie. Vanaf 1929 rijdt NS een deel van de treinen tussen Hoorn en Medemblik met nieuwe Motorrijtuigen. In 1933 verdwijnen de rijtuigen tijdelijk van het baanvak. Van december 1934 tot en met de staking van het reizigersvervoer een jaar later, rijdt NS alle treinen op de lokaallijn weer met de Motorrijtuigen.