SV - Spoorlijn Ede - Nijkerk

Spoorwegmaatschappij 'De Veluwe' legt aan het begin van de 20e eeuw de spoorlijn Ede - Nijkerk aan. Door de talrijke pluimvee-industrie in Barneveld en omgeving krijgt de verbinding al snel de bijnaam Kippenlijntje. In augustus 1937 wordt ten noorden van Barneveld een verbindingsboog naar de de Oosterspoorweg aangelegd. Tegelijkertijd heft NS de verbinding tussen Barneveld en Nijkerk op. Voortaan rijden de treinen tussen Ede en Amersfoort. In september 1944 is de spoorlijn als gevolg van materieelgebrek gesloten. In 1951 is de lijn geëlektrificeerd en opnieuw in gebruik genomen. Begin 21e eeuw gaat de lijn van het Rijk over naar de Provincie Gelderland. De provincie maakt het traject onderdeel van de HOV-verbinding tussen Amersfoort en Wageningen. De naam Kippenlijn maakt plaats voor Valleilijn. In 2006 is bij Barneveld Noord een groot transferium gebouwd en december dat jaar is de exploitatie van de treindienst overgenomen door Connexxion.

Protos 5035 is op 17 september 2009 even ten noorden van Ede onderweg van Ede-Wageningen naar Amersfoort.De spoorlijn tussen Nijkerk en Ede is aangelegd door de N.V. Spoorwegmaatschappij De Veluwe. In mei 1902 is het traject Barneveld - Ede geopend. In december 1903 volgt het traject van Barneveld naar Nijkerk. De Nederlandsche Centraal-Spoorweg Maarschappij exploiteert de treindienst op het traject. Ten noorden van Barneveld kruist lijn de Oosterspoorweg Amsterdam - Zutphen. Ter hoogte van de ongelijkvloerse kruising tussen beide lijnen is aan de Kippenlijn de halte Barneveld Kruispunt geopend. Zo ontstaat bij het station Barneveld-Voorthuizen aan de Oosterspoorweg een overstapmogelijkheid tussen beide lijnen. In Nijkerk sluit de spoorlijn aan op de Centraalspoorweg van de NCS. Aansluitend legt De Veluwe een goederenspoorlijn naar de Nijkerkse haven aan. De havenspoorlijn is in 1971 gesloten en in 1976 opgebroken.

Naast reizigersvervoer kent de voormalige Kippenlijn ook nog altijd goederenvervoer. Op 16 april 2011 passeren Connexxion Protos 5032 onderweg van Ede-Wageningen naar Amersfoort en 5035 die pendelt tussen Barneveld Centrum en Amersfoort in Barneveld Captrain loc 104 met enkele graanwagens.In 1937 sluit NS het traject tussen Nijkerk en Barneveld. De spoorlijn tussen Ede en Barneveld is datzelfde jaar met een verbindingsboog op de Oosterspoorweg aangesloten. Aan deze boog wordt de nieuwe halte Barneveld-Voorthuizen geopend. De halte vervangt de halte Barneveld Kruispunt en het station Barneveld-Voorthuizen aan de Oosterspoorweg. Van oktober 1937 tot september 1944 rijden de treinen op het traject tussen Ede en Amersfoort. Hierna is de spoorlijn vanwege materieelgebrek gesloten.

Terwijl NS in de jaren na de oorlog nog diverse soortgelijke lokaallijnen sluit, is de spoorlijn naar Ede in 1951 in navolging van de Oosterspoorweg geëlektrificeerd en op 20 mei dat jaar opnieuw in gebruik genomen. Belangrijke reden voor het opnieuw in gebruik nemen van de lijn is het verminderen van het doorgaande goederenvervoer door Utrecht. Daarnaast vormt de verbinding bij stremmingen een handige omleidingsroute tussen Amsterdam en Arnhem.

GTW-treinstellen 5045 en 5046 naderen op 21 januari 2017 vanuit Amersfoort hun bestemming Barneveld Zuid.In 1974 is de spoorlijn verder gemoderniseerd en vereenvoudigd. De handbediende overwegen en oude seinen verdwijnen. De baanvaksnelheid van 80 km/u blijft echter gehandhaafd en wordt tussen Barneveld Noord en Centrum zelfs verlaagd naar 60 km/u. Binnen de bebouwde kom van Ede geldt een snelheidsbeperking van 40 km/u.

Treinstel 5037 vertrekt op 15 juni 2014 als enige GTW-treinstel van de Valleilijn uit Barneveld Noord naar Ede-Wageningen.Aan het begin van de 21e eeuw neemt de provincie Gelderland de spoorlijn over van het Rijk. De provincie voegt de spoorlijn met de busverbinding tussen Ede en Wageningen samen tot de hoogwaardig OV-verbinding De Valleilijn. Beide verbindingen worden openbaar aanbesteed. Connexxion wint hierbij de exploitatie van de treinverbinding. De provincie voert een groot aantal verbeteringen aan de HOV-verbinding door. Zo wordt april 2006 een transferium bij Barneveld Noord geopend en krijgt Hoevelaken eind 2012 een nieuw station. Hoewel het station aan de Oosterspoorweg ligt, krijgt NS ontheffing en wordt het station alleen door treinen van de Valleilijn bediend. Ook is de frequentie op de verbinding verhoogd. Tenslotte zijn er diverse plannen om de spoorlijn geheel of gedeeltelijk te verdubbelen.

DIENSTREGELING

Op 3 mei 2008 wacht PROTOS-treinstel 5034 in Lunteren als stoptrein van Amersfoort naar Ede-Wageningen op de trein uit Ede.De Kippenlijn is lange tijd een zeer rustige lokaallijn. De treindienst wordt hoofdzakelijk vanuit Barneveld verzorgd. Dagelijks rijden tussen Ede en Nijkerk zo'n tien treinen. In de loop van de jaren '20 rijden enkele treinen na Ede door naar Arnhem. Na de aansluiting op de Oosterspoorweg wordt de treindienst Nijkerk - Ede gewijzigd in een uurdienst Amersfoort - Ede - Arnhem. De helft van de treinen rijdt door naar Doetinchem. NS voert de treindienst uit met moderne motorrijtuigen. Door brandstofschaarste worden de rijtuigen bij het begin van de Tweede Wereldoorlog uit dienst gehaald. Tegelijkertijd heft NS de rechtstreekse treindienst naar Arnhem en Doetinchem op. In september 1944 wordt ook de pendeldienst tussen Amersfoort en Ede gestaakt.

PROTOS-treinstel 5034 vertrekt op 12 januari 2013 als stoptrein naar Ede-Wageningen uit Barneveld Noord.In mei 1951 neemt NS de inmiddels geëlektrificeerde Kippenlijn opnieuw in gebruik. De vervoerder rijdt tussen Amersfoort en Ede-Wageningen in een starre uurdienst. Vrijwel alle treinen rijden door naar Arnhem. Elke twee uur rijden de treinen bovendien door naar Zutphen en Deventer. Vanaf eind jaren '50 rijden de treinen niet langer naar Deventer en alleen nog in de spits naar Arnhem. Later rijden vanuit Amersfoort ook enkele treinen vanaf de Kippenlijn door naar Utrecht. De spitsslagen van en naar Utrecht worden bij het ingaan van de nieuwe dienstregeling in 1970 opgeheven. Wel rijden vanaf die dag extra spitstreinen op de Kippenlijn. In de loop van de jaren '90 wordt ook het aantal doorgaande treinen naar Arnhem steeds kleiner. In de zomer van 1998 wordt de laatste rechtstreekse trein tussen Amersfoort en Arnhem opgeheven. Dat jaar wordt de treindienst gewijzigd in Utrecht - Amersfoort - Ede-Wageningen. Met het doortrekken van de treindienst uit Ede kan de stoptreindienst tussen Utrecht en Zwolle worden versneld.

Op 28 maart 2014 rijdt Protos 5031 als stoptrein van Amersfoort naar Ede-Wageningen door Ede.In december 2006 wordt de doorgaande treindienst weer ingekort en neemt Connexxion het vervoer tussen Amersfoort en Ede-Wageningen over van NS. De vervoerder rijdt een halfuursdienst tussen beide stations. Ter bevordering van het gebruik van het nieuwe transferium bij Barneveld Noord rijdt bovendien elk halfuur een extra pendeltrein tussen Amersfoort en de halte. In 2008 trekt Connexxion deze pendeldienst door naar Barneveld Centrum. Wanneer begin februari 2015 de halte Barneveld Zuid gereed is, laat Connexxion de pendeldienst weer een halte verder doorrijden.

MATERIEELINZET

Met het inkorten van het traject in 1937 wordt voor het eerst afscheid genomen van de stoomtractie. De gestroomlijnde motorrijtuigen van het type omBC nemen de treindienst over. Door brandstofschaarste worden de motorrijtuigen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog uit de rijdende dienst gehaald en keert de stoomtractie terug op het traject.

De dienst op de Kippenlijn wordt bijna veertig jaar uitgemaakt door Plan V treinstellen. In 1999 vertrekken twee stellen uit het dan nog landelijke station Ede Centrum.Bij het hervatten van de treindienst in 1951 zet NS het oude Blokkendoosmaterieel in. Niet lang hierna neemt het vooroorlogse Materieel '36 de treindienst over. Eind jaren '60 laat NS de treinstellen Materieel '46 op het traject rijden. Begin jaren '70 worden de stellen opgevolgd door de nieuwe Plan V treinstellen.

GTW-treinstel 5037 staat 9 augustus 2015 in Ede-Wagenigen gereed voor vertrek naar Amersfoort.Wanneer Connexxion in 2006 de exploitatie overneemt, zet de vervoerder eveneens een aantal Plan V-treinstellen in. De stellen zijn voorzien van grote stickers in de huisstijl van de Valleilijn. Eind 2007 nemen de vijf nieuwe PROTOS-treinstellen van de vervoerder de treindienst geleidelijk over. Een materieelpark van vijf treinstellen blijkt in de praktijk al snel onvoldoende, waardoor de vervoerder vanaf 2008 weer enkele jaren één, en voor een aantal maanden zelfs twee, Plan V-treinstellen inzet. Ook deze stellen zijn voorzien van dezelfde blauwe stickers als hun voorgangers. Treinstel 919 is als laatste Plan V-treinstel dat voor Connexxion rijdt, nagenoeg geheel blauw bestickerd. Alleen de neuzen blijven geel. Connexxion vervangt het treinstel in 2013 door een GTW treinstel.

In april 2016 wordt bekend dat Connexxion GTW-treinstel 5037 wordt vervangen door een treinstel van het type FLIRT3. Bovendien laat de vervoerder een extra treinstel van dit type bouwen zodat deze gecombineerd kunnen rijden tijdens de spits. Beide stellen moeten in 2018 in dienst komen. Intussen gaat de 5037 in december 2016 over naar Arriva en laat Connexxion twee dieseltreinstellen van Breng op de verbinding rijden.