Spoorlijn Sauwerd - Roodeschool

De Groninger Locaalspoorwegmaatschappij legt begin jaren '90 van de negentiende eeuw een spoorlijn Sauwerd en Roodeschool aan. Het zogenaamde Hogelandspoor sluit in Sauwerd aan op de Staatslijn tussen Groningen en Delfzijl. In augustus 1893 is de spoorlijn gereed. De exploitatie van de 27 kilometer lange verbinding wordt, net als op de staatslijn naar Delfzijl, uitgevoerd door de Staatsspoorwegen. Hierdoor is rechtstreeks treinverkeer tussen Groningen en Roodeschool mogelijk. In 1922 neemt de GLS een zijtak van Winsum naar Zoutkamp in gebruik. Twintig jaar later sluit deze lijn weer. In 1978 neemt NS bijna een kilometer ten zuiden van Roodeschool een zijtak voor het goederenvervoer van en naar de nieuwe Eemshaven in gebruik. Bijna veertig jaar later wordt deze goederenlijn omgebouwd voor reizigersvervoer.

Op 30 juli 2016 is Arriva-treinstel 231 bij Rasquert onderweg van Groningen naar Roodeschool.Net als verschillende vergelijkbare spoorwegmaatschappijen is ook de Groninger Locaalspoorwegmaatschappij in 1887 opgericht door locale fabrikanten en ondernemers. Met de lokaalspoorlijn tussen Sauwerd en Roodeschool moeten zoveel mogelijk dorpen ten noorden van de staatslijn naar Delfzijl met Groningen en de rest van het Nederlandse spoorwegnet worden verbonden. De spoorlijn slingert dan ook door het Noord-Groningse Hogeland. In augustus 1893 laten de Staatsspoorwegen de eerste treinen tussen Groningen, Sauwerd en Roodeschool rijden.

Spurt 231 passeert op 18 augustus 2012 onderweg van Groningen naar Roodeschool het Winsumerdiep in Winsum.In 1922 neemt de GLS een tweede spoorlijn in gebruik. De lokaallijn naar het vissersdorp Zoutkamp aan de Lauwerszee buigt ten noorden van Winsum van de lijn naar Roodeschool af. Twintig jaar later is de lokaallijn gesloten en opgebroken.

In 1978 nemen de Nederlandse spoorwegen bijna een kilometer ten zuiden van het station van Roodeschool een stamlijn naar de Eemshaven in gebruik. De spoorlijn naar de nieuwe haven is alleen bestemd voor het goederenvervoer. Met het oog op de toekomstige uitbreiding van de haven zijn tegelijkertijd diverse spoordijken aangelegd. Tot een uitbreiding van de havensporen komt het echter niet. Begin 2016 starten de werkzaamheden om de vijf kilometer lange goederenlijn geschikt te maken voor reizigersvervoer. Ook wordt de verbinding drie kilometer verlengd naar de veerbootterminal. Hier wordt aansluiting geboden op de veerdienst naar het Duitse Waddeneiland Borkum. Roodeschool krijgt hierbij een nieuw station langs de vroegere goederenlijn. Het traject Roodeschool Aansluiting - Roodeschool wordt na de opening van de nieuwe verbinding in april 2018 gesloten voor het reizigersvervoer.

DIENSTREGELING

De spoorlijn Sauwerd - Roodeschool kent lange tijd slechts een marginaal vervoersaanbod. Dagelijks rijden nog geen tien treinen tussen Groningen en Roodeschool. Na de opening van de spoorlijn Winsum - Zoutkamp in 1922 rijden ook enkele treinen tussen Zoutkamp en Groningen (Noord) over het traject. De meeste treinen pendelen echter in aansluiting op de treinen Groningen - Roodeschool tussen Winsum en Zoutkamp. 

Spurt 315 staat op 22 oktober 2011 op het vooralsnog noordelijkste station gereed voor vertrek naar Groningen.Na de Tweede Wereldoorlog voert NS tussen Groningen en Roodeschool een starre uurdienst in. In de loop der jaren is de treindienst in de drukste richting aangevuld met enkele spitstreinen die voornamelijk tussen Groningen Noord en Warffum rijden. In 1970 gaan alle spitstreinen ook van en naar het Groningse hoofdstation rijden. Vanaf 1987 stoppen de treinen niet meer in Sauwerd. Alleen de laatste trein in beide richtingen doet het station nog aan. Het station wordt verder bediend met de treinen van en naar Delfzijl. In de loop van de jaren '90 is het aantal spitstreinen geïntensiveerd en beginnen en eindigen ze in Roodeschool.

Wanneer NoordNed in mei 2000 de treindienst van NS overneemt, blijft de treindienst vrijwel ongewijzigd. In december 2002 voert de vervoerder een extra spitsslag tussen Groningen en Baflo toe. Drie jaar later gaan de spitstreinen Groningen - Roodeschool ook in de rustige richting rijden. In de middagspits slaan de treinen van Roodeschool naar Goningen echter wel de stations Uithuizermeeden, Uithuizen en Groningen Noord over. Vanaf december 2007 stoppen deze treinen ook op de genoemde stations. Dat jaar stoppen bovendien alle treinen weer in Sauwerd. Twee jaar later verlengt Arriva de spitsslag Groningen - Baflo naar Warffum. Een jaar later wordt de treindienst Groningen - Roodeschool van maandag tot en met zaterdag overdag geïntensiveerd tot een volledige halfuursdienst. De tijden zijn zodanig gewijzigd, dat de treindienst naar de Eemshaven na de opening van het station zonder verdere aanpassingen in de dienstregeling van start kan gaan.

Buiten reizigersvervoer kent de lijn ook goederenvervoer. Terwijl de meeste laad- en losplaatsen bij de stations in de jaren '70 sluiten, blijft het aardgastransport vanuit Roodeschool bestaan. Vanaf 1978 rijden ook goederentreinen naar de nieuwe Eemshaven. De beperkte lengte van de sporen waarop treinen op het traject elkaar kunnen kruisen, zorgt ervoor dat het grootste deel van het goederenvervoer in de nachtelijke uren plaatsvindt.

MATERIEELINZET

In het voorjaar van 2000 rijdt een onbekend DH 2-treinstel vanuit Roodeschool Sauwerd binnen.Hoewel de reizigersdienst op de meeste Groningse spoorlijnen eind jaren '20, begin jaren '30 grotendeels met motorrijtuigen wordt uitgevoerd, kent de verbinding Groningen - Roodeschool tot 1953 alleen stoomtractie. In oktober dat jaar laat NS de eerste motorrijtuigen en dieseltreinstellen van het type Plan X tussen Groningen en Roodeschool rijden. De inzet van het materieel moet voor een goedkopere exploitatie van de verliesgevende lijnen in de regio zorgen. In januari 1954 verdwijnt de laatste stoomtractie van de verbinding. In juli 1982 maken de Blauwe Engelen plaats voor de nieuwe Wadlopers. Het DH-materieel is net als het Plan X materieel ontwikkeld voor een goedkope exploitatie van de verliesgevende diesellijnen. Begin 2007 vervangt Arriva de Wadlopers door de Spurt-treinstellen van de vervoerder.