Spoorlijn Mariënberg - Almelo

De Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij is in eerste instantie opgericht om een spoorwegverbinding tussen Twente en de haven van Delfzijl te realiseren. Het bedrijf legt echter eerst de verbinding tussen Zwolle, Emmen en Stadskanaal aan. Hierna volgen diverse zijtakken waardoor de NOLS uiteindelijk in 1910 over een eigen net van lokaalspoorwegen van Twente naar Delfzijl kan rijden. Ondanks de hoge verwachtingen van de verbinding, is het grootste deel van het netwerk van de NOLS al voor de Tweede Wereldoorlog gesloten. Naast de verbinding tussen Zwolle en Emmen blijft ook de bijna 19 kilometer lange zijtak tussen Mariënberg en Almelo in gebruik. De spoorlijn is op 1 oktober 1906 geopend en lange tijd vooral van belang voor het goederenvervoer. Zo maken tot in de jaren '90 de olietreinen van Schoonebeek naar Pernis gebruik van de verbinding. Voor het personenvervoer is het jarenlang de minst rendabele spoorlijn van het Nederlandse spoorwegnet. In 1995 is de verbinding dan ook als eerste spoorlijn openbaar aanbesteed. Na Oostnet en Connexxion, is Arriva vanaf december 2013 de derde commerciële vervoerder op het traject.

Arriva-LINT 34 steekt op 5 april 2015 onderweg van Mariënberg naar Almelo in Vroomshoop het Zwolsekanaal over.Wanneer NS in 1938 de exploitatie van de voormalige NOLS-lijnen overneemt, is het de bedoeling alle lijnen te sluiten voor reizigersvervoer. De verbinding Almelo - Mariënberg - Coevorden - Emmen zou hierbij behouden blijven voor goederenvervoer. Onder druk van diverse partijen blijven de trajecten Zwolle - Emmen en Mariënberg - Almelo vooralsnog ook in gebruik voor het vervoer van reizigers. Wanneer na de Tweede Wereldoorlog het olieveld bij Schoonebeek in 1946 een eigen spoorwegverbinding krijgt, vindt een belangrijk deel van het vervoer van aardolie naar Pernis via de lijn Mariënberg - Almelo plaats. Vanaf 1951 rijden, met uitzondering van een korte periode eind jaren '60, alle treinen via de verbinding. Ondertussen dient NS in 1968 opnieuw een verzoek in om 15 onrendabele spoorlijnen te sluiten. Hieronder valt ook het reizigersvervoer op de verbinding Mariënberg - Almelo. Vier jaar later beslist het ministerie tot daadwerkelijke sluiting van de spoorlijn. Zo ver komt het echter niet. Eind jaren '80 zijn er zelfs plannen om het traject in navolging op de spoorlijn Zwolle - Emmen te elektrificeren.

In 1996 komt een eind aan het vervoer van aardolie per spoor en kondigt NS aan de onrendabele verbinding in 1998 te sluiten en te vervangen door een busdienst. Verontruste reizigers en lokale bestuurders doen er veel aan om dit te voorkomen. De spoorlijn is hierna als eerste traject in Nederland openbaar aanbesteed. In mei 1998 neemt Oostnet de exploitatie over van NS. De Twentse vervoerder gaat in 1999 op in Connexxion. De vervoerder besteedt de treindienst uit aan Syntus. In 2007 wordt de verbinding onderdeel van het zogenaamde Twents netwerk. Syntus voorziet hiervoor twee LINT-treinstellen van de Twents rode huisstijl. In 2010 is de spoorlijn samen met de verbinding Zwolle - Emmen onder de naam Vechtdallijnen opnieuw openbaar aanbesteed. Arriva wint de concessie en neemt de treindienst in december 2013 over.

In de eerste helft van 2016 wordt het traject geheel vernieuwd. In Mariënberg komt een extra aansluiting tussen het doodlopende spoor 3 en de lijn naar Emmen. Daarnaast wordt het kruisingsspoor in Vriezenveen verwijderd en sluit de halte Geerdijk. De baanvaksnelheid kan hierna worden verhoogd van 80 naar 120 km/h. Door de maatregelen kan Arriva vanaf eind augustus dat jaar een rechtstreekse treindienst tussen Almelo en Hardenberg uitvoeren en is hiervoor geen extra materieel nodig.

Hoewel Arriva op alle andere verbindingen waar de vervoerder rijdt GTW-treinstellen inzet, kiest de vervoerder voor de exploitatie van de verbinding tussen Mariënberg en Almelo voor twee tweedehands LINT-stellen van Syntus. Door onderhoud en defecten komt het regelmatig voor dat een materieelpark van twee stellen niet genoeg blijkt. In die gevallen zet Arriva soms bussen in. Meestal wordt echter een GTW-treinstel uit de Achterhoek of van de noordelijke lijnen ingezet. Zo rijdt in het weekend van 24 en 25 januari 2015 het Groningse stel 242 tussen Mariënberg en Almelo. Het treinstel rijdt op 25 januari 2015 Almelo binnen. Op 26 maart 2016 rijdt Arriva-treinstel 34 Geerdijk binnen. Een maand later verdwijnt het op één na minst gebruikte station uit het Spoorboekje. Door onderhoud aan de LINT-treinstellen rijdt Arriva in mei 2015 twee weken lang één van de twee diensten tussen Almelo en Mariënberg met een GTW-treinstel. Op 9 mei vertrekt treinstel 259 uit Mariënberg. De spoorlijn Mariënberg - Almelo wordt regelmatig met goederentreinen bereden. Doorgaans zorgt een DE-loc uit de serie 6400, voorzien van ATB NG, voor de tractie. Op 24 mei 2014 rijdt DE-loc 6418 bij Beerzerveld echter met een excursietrein van de vereniging Vrienden van het Spoorwegmuseum over het traject. Nadat E-loc 1202 de trein van het museum naar Mariënberg heeft gebracht, brengt de dieselloc de trein onder andere naar de Almelose industriesporen.

DIENSTREGELING

Twents LINT 45 staat op 25 augustus 2007 op het zakspoor onder de kap van Almelo gereed voor vertrek naar Marienberg.De spoorlijn is lange tijd vooral van belang voor het goederenvervoer. Dit vervoer bestaat in eerste instantie uit diverse producten en grondstoffen tussen Twente en de haven van Delfzijl. Na de Tweede Wereldoorlog komt het vervoer van aardolie tussen Schoonebeek en Pernis op gang. Tussen 1946 en 1949 rijden alle olietreinen via Zwolle, hierna rijden ook treinen via Almelo. Twee jaar later rijden alle olietreinen via Almelo. Tijdens de hoogtijdagen rijden soms drie volle treinen per dag. Begin jaren '90 nemen oliewinning en transport sterk af. In 1996 staakt de NAM de activiteiten in Schoonebeek. Op het traject Mariënberg - Almelo rijden echter nog altijd goederentreinen van en naar Emmen en Coevorden.

Op de spoorlijn rijden decennialang slechts enkele reizigerstreinen per dag. Na de Tweede Wereldoorlog rijdt NS een eenvoudige uurdienst. Doorgaans pendelen de meeste treinen tussen Almelo en Mariënberg. Een enkele trein rijdt door naar Hardenberg en eind jaren '60 rijdt in de middagspits een trein vanuit Enschede. Van 1970 tot 1975 rijden alle treinen na Mariënberg door naar Bergentheim en Hardenberg. Tegelijkertijd met het doortrekken van de treindienst versnelt NS de treinen tussen Zwolle en Emmen. Deze stoppen niet langer in Bergentheim. In 1975 sluit NS het station en herstelt de pendeldienst Almelo - Mariënberg. In 1994 en 1995 laat NS de zogenaamde Attraktie Express tussen Enschede en Emmen rijden. Plan U-treinstel 117 is voor de gelegenheid van speciale bestickering voorzien. De rechtstreekse verbinding krijgt echter geen vervolg.

Na de overname van de treindienst door Oostnet wijzigt de treindienst amper. In 2007 laat Connexxion van maandag tot en met zaterdag overdag elk uur een tweede trein rijden. De treinen rijden echter niet in een consequente halfuursdienst. In de avonduren en op zondag rijdt nog altijd één trein per uur. Opvallend is dat op zondag de treindienst pas aan het einde van de ochtend van start gaat. Wanneer Arriva de treindienst in december 2013 overneemt, gaan de treinen voor het eerst sinds het bestaan van de lijn in een echte halfuursdienst rijden. Op de rustige momenten van de dag rijden de treinen echter een uurdienst. Ook laat Arriva op zondagochtend weer treinen rijden. Vanaf 29 augustus 2016 rijden de treinen tussen Almelo en Hardenberg.

MATERIEELINZET

In 2001 en 2002 laat Syntus nieuwe LINT-treinstellen tussen Mariënberg en Almelo rijden. Het eerste treinstel, de 21, is op 25 juni 2001 bij Vroomshoop onderweg naar Almelo.De reizigersdienst op de lokaallijn wordt de eerste decennia alleen uitgevoerd met stoomtractie. In het voorjaar van 1930 verschijnen voor het eerst Motorrijtuigen tussen Almelo en Mariënberg. De rijtuigen rijden slechts enkele jaren enkele diensten op het baanvak. Begin jaren '50 introduceert NS het nieuwe Plan X-materieel op de verbinding. De eerste dertig jaar rijden voornamelijk motorrijtuigen op het baanvak. In 1982 verschijnen de eerste gemoderniseerde tweewagenstellen tussen Almelo en Mariënberg. De motorrijtuigen rijden echter nog tot 1985 het grootste deel van de diensten. Dat jaar gaan de laatste rijtuigen terzijde. 

Twents Lint 45 komt op 22 oktober 2011 vanuit Almelo Mariënberg binnenrijden.Tot 1995 is één treinstel voldoende voor de complete treindienst op het traject. In mei jaar verschuift NS de tijden zodanig dat een tweede stel nodig is. In mei 1997 wordt de treindienst overgenomen door Plan U-treinstellen. Een jaar later neemt Oostnet de exploitatie van de verbinding over. De vervoerder gebruikt voor de treindienst de DE 2-treinstellen 180 en 186. Wanneer de Oostnet opgaat in Connexxion laat de vervoerder de exploitatie over aan Syntus. Beide treinstellen blijven, telkens voorzien van nieuwe logo's, tussen Almelo en Mariënberg rijden. In april 2001 raakt treinstel 180 door brand beschadigd. Treinstel 186 komt een maand later niet meer door de keuring. Syntus zet enige tijd bussen in. Vanaf 28 mei 2001 zet de vervoerder twee nieuwe LINT-treinstellen in op het baanvak. Op 10 juni keert één treinstel terug naar de Achterhoek en voert Syntus de spitsdiensten weer met bussen uit. Na een technische opknapbeurt keert DE 2 186 in september weer terug in de reguliere dienst. Het LINT treinstel rijdt de spitsslagen op het baanvak. In mei 2002 neemt een ander stel ook de diensten van de 186 over en verdwijnt het Plan X-materieel na bijna vijftig jaar van de verbinding. In oktober dat jaar vervangen twee DH 1-motorrijtuigen de LINT treinstellen. De voormalige Wadlopers 3101 en 3102 krijgen deuren en reclamebanden in de groene Conexxion huisstijl. Op de zijwanden verschijnt de naam van de vervoerder en de naam Veenexxpres.

In mei 2007 vervangt Syntus de motorrijtuigen opnieuw door LINT-treinstellen. De 44 en 45 zijn speciaal voor deze dienst in de rode kleuren van het Twentse openbaar vervoer bestickerd. Het komt regelmatig voor dat een ander treinstel op het traject rijdt, terwijl een Twents-stel op een ander baanvak te vinden is. Na de overname door Arriva blijven tussen Almelo en Mariënberg LINT-treinstellen rijden. Terwijl de vervoerder op andere lijnen nieuw GTW-materieel inzet, schaft Arriva voor de treindienst tussen Almelo en Mariënberg de voormalige Syntus-stellen 33 en 34 aan. De treinstellen krijgen een nieuw interieur en de blauw-witte huisstijl van de Vechtdallijnen. Wanneer een stel in onderhoud of defect is, zet Arriva een GTW-treinstel in.