De Zoetermeer Stadslijn

In 1972 start de aanleg van de eerste nieuwe spoorlijn voor reizigersvervoer sinds de Tweede Wereldoorlog. Om de nieuwe wijken van de groeikern Zoetermeer met Den Haag te verbinden is de Zoetermeer Stadslijn ontwikkeld. Hoewel er plannen zijn voor een sneltram- of metroverbinding is uiteindelijk gekozen voor een spoorlijn voor normaal treinverkeer. In eerste instantie wordt gedacht aan een doodlopende aftakking vanaf de Hofpleinlijn, uiteindelijk krijgt de aftakking de vorm van een krakeling. De stadslijn is tussen 1977 en 1979 in etappes in gebruik genomen. NS staakt de treindienst in juni 2006 om plaats te maken voor de sneltrams van de RandstadRail. Het treinvervoer op de krakeling is vanaf de opening tot de sluiting van de verbinding uitgevoerd met tweewagenstellen van het Stadsgewestelijk Materieel.

CityPendels 2006 en 2010 rijden op 17 januari 1997 de Zoetermeerse Stadslijn 'linksom'. Op de achtergrond de Nelson Mandelabrug die de halte Driemanspolder waar de stellen zijn gestopt met het station Zoetermeer aan de lijn Gouda - Den Haag Centraal verbindt.In Den Haag hangt de ontwikkeling van de nieuwe voorstadsverbinding samen met die van het nieuwe Centraal Station. Voor het nieuwe station is een nieuwe verbindingsboog tussen Den Haag Laan van NOI en het het voormalige station van de Staatsspoorwegen gepland. De boog is niet alleen bedoeld voor de treinen van de Zoetermeerlijn maar ook voor de treinen van de Hofpleinlijn, uit Leiden en Alphen aan den Rijn en vanaf de geprojecteerde Schiphollijn. Het is de bedoeling de verbinding na het Centraal Station via een tunnel door te trekken richting Scheveningen. Zo kunnen de belangrijkste kantoorgebieden van Den Haag per spoor worden bediend. Het nieuwe Centraal Station is in 1973 gereed, twee jaar later volgt de verbindingsboog met de Oude Lijn bij het station Laan van NOI. De doorgaande railverbinding naar andere delen van de stad komt ruim dertig jaar later tot stand met de ontwikkeling van RandstadRail. 

NS neemt in juni 1977 met het traject tussen Leidschendam Aansluiting en het splitsingsstation Zoetermeer Centrum West het eerste deel van de Zoetermeerse Stadslijn in gebruik. Vanaf station Centrum West zijn bovendien de doodlopende zijtakken naar de haltes Meerzicht en Palenstein geopend. Een jaar later volgt het traject tussen de haltes Palenstein en Segwaert. In september 1979 wordt ook de verbinding tussen de haltes Segwaert en Meerzicht in gebruik genomen. De Zoetermeer Stadslijn is vanaf de opening geheel dubbelsporig en elektrisch berijdbaar. Hoewel het in eerste instantie de bedoeling is een doodlopende lijn met vijf haltes aan te leggen, krijgt de stadslijn uiteindelijk twaalf haltes. Zoetermeer is hiermee bijna dertig jaar de plaats met de meeste spoorwegstations in Nederland.

In juni 2006 staakt NS de exploitatie van de stadslijn. De spoorlijn is hierna omgebouwd tot sneltramlijn voor de zogenaamde RandstadRail. Hoewel de planning is de lijn in oktober dat jaar weer in gebruik te nemen, duurt het door diverse ongevallen tot oktober 2007 voordat de normale exploitatie van start gaat. De krakeling heeft deze periode bovendien een extra zijtak gekregen naar de nieuwbouwwijk Oosterheem.

DIENSTREGELING

In eerste instantie rijden de treinen tussen Den Haag Centraal en Zoetermeer Centrum West gecombineerd. Te Centrum West wordt de trein gesplitst in een treindeel dat de stadslijn linksom berijdt en een deel dat rechtsom gaat. Beide treindelen worden vervolgens in Centrum West weer gecombineerd om gezamenlijk naar Den Haag Centraal te rijden. Aangezien het combineren en splitsen nogal eens voor problemen zorgt, wordt na enkele jaren overgegaan op een treindienst waarbij beurtelings linksom en rechtsom wordt gereden. Tussen Den Haag Centraal en Zoetermeer Centrum West wordt een tien-minutendienst gereden. Elke twintig minuten rijdt een trein linksom danwel rechtsom. Op zon- en feestdagen wordt respectievelijk een kwartiers- en halfuursdienst gereden.

Tijdens de weekenden in de zomer van 1992 rijden tussen Den Haag HS en de halte Driemanspolder sneltreinen ten behoeve van het vervoer van bezoekers aan de Floriade in Zoetermeer. Dat jaar wordt ook de reguliere dienstregeling gewijzigd. Voortaan rijden de treinen in de ochtend viermaal per uur rechtsom en tweemaal per uur linksom. Vanaf 13:00u wordt de frequentie omgekeerd. Op zon- en feestdagen blijft de treindienst ongewijzigd. In juni 1996 wordt de treindienst buiten de spits net als op zon- en feestdagen beperkt tot een halfuursdienst per richting. Tijdens de ochtendspits rijden per uur zes treinen rechtsom, linksom blijft de halfuursdienst van kracht. In de avondspits is de frequentie omgekeerd. Deze dienstregeling blijft de tien jaar tot het beëindigen van de treindienst van kracht.

MATERIEELINZET

Tijdens het bijna dertigjarige bestaan van de spoorwegverbinding wordt de volledige treindienst enkel door de tweewagenstellen van het Stadsgewestelijk Materieel gereden. Alleen in de beginjaren verschijnt een enkel Plan V-treinstel op de Stadslijn. Het stel is speciaal aangepast om door de lage tunnel bij Leidschenveen te kunnen rijden.