Spoorlijn Zevenaar - Kleve

In 1856 is de zogenaamde Rhijnspoorweg tussen de Nederlandse havens en het Pruisische achterland gereed. Door geschillen tussen de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij en Cöln-Mindenr Eisenbahn-Gesellschaft die respectievelijk het Nederlandse en het Pruisische deel van de verbinding exploiteren, besluit de NRS al na enkele jaren vanaf Zevenaar een nieuwe verbinding met Pruisen aan te leggen. De nieuwe verbinding ligt tussen Zevenaar en Elten parallel aan de bestaande spoorlijn naar Emmerich en buigt hierna af naar Kleve. Bij Welle komt een veerpont over de Rijn. In 1865 rijden de eerste treinen over de nieuwe verbinding. Zo'n twintig jaar later is de spoorlijn door de nationalisatie van de Duitse spoorlijnen overbodig. Desondanks is het baanvak Elten - Welle en de bijbehorende veerdienst pas in augusutus 1926 opgeheven.

In 1845 neemt de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij de door de Staat aangelegde Rhijnspoorweg tussen Amsterdam en Arnhem over. De spoorlijn is aangelegd in het wettelijk voorgeschreven breedspoor van 1.950 mm. Om aan te sluiten op het Pruisische spoorwegnet, bouwt de NRS de spoorlijn in 1855 om naar het in West-Europa gangbare normaalspoor van 1.435 mm. Een jaar later is ook de verbinding met de grens bij Zevenaar gereed. Ondertussen heeft de Cöln-Mindenr Eisenbahn-Gesellschaft het baanvak tussen Keulen en de Nederlands grens in gebruik genomen. Beide spoorwegmaatschappijen hebben hierna een monopolie op het goederenvervoer per spoor tussen de grote Nederlandse havens en het Ruhrgebied. Geschillen tussen beide partijen zorgen er echter voor dat de NRS al na enkele jaren een nieuwe verbinding tussen Zevenaar en Pruisen aanlegt. De nieuwe verbinding loopt tussen Zevenaar en Elten parallel aan de bestaande spoorlijn naar Emmerich. Na Elten buigt de lijn af naar Kleve. Het is de bedoeling bij Welle een brug over de Rijn te bouwen. Vanuit militaire overwegingen krijgt de NRS van de Pruisische regering hiervoor geen toestemming en is besloten het vervoer over de Rijn met veerponten af te handelen. Ten zuiden van de Rijn wordt bij Griethausen wel een brug over de Altrhein en de uiterwaarden gebouwd. Deze brug is na de bouw even de langste spoorbrug ter wereld. In Kleve sluit de nieuwe verbinding aan op de lijn naar Keulen van de Rheinische Eisenbahn-Gesellschaft. De NRS neemt de spoorlijn van ruim achttien kilometer in april 1865 in gebruik.

In de jaren '80 van de negentiende eeuw neemt de Pruisische regering steeds meer particuliere spoorwegmaatschappijen over. Hiermee komt een eind aan de concurrentiepositie van de spoorlijn in Duitsland. In 1895 gaat de NRS op in de Staatsspoorwegen. De paralelle spoorlijn tussen Zevenaar en Elten is datzelfde jaar gesloten en opgebroken. Voortaan heeft de verbinding naar Kleve bij Elten een eigen aansluiting. Ondanks deze wijzigingen duurt het vervoer via de spoorlijn Zevenaar - Kleve nog tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Wel is het vervoer van rijtuigen via de veerponten in 1912 beëindigd. Voortaan zijn passagiers aangewezen op een aparte veerdienst. Na de oorlog neemt de Deutsche Reichsbahn de exploitatie over van NS. In augusutus 1926 is het baanvak Elten - Welle alsnog gesloten en de veerdienst opgeheven. De spoorlijn is in 1930 opgebroken.

Om materiaal naar het front te vervoeren, legt het Britse leger in de winter van 1945 tussen het inmiddels bevrijde Wijchen en Elten een spoorlijn aan. De zogenaamde Hawkins-Link maakt gedeeltelijk gebruik van bestaande spoorlijnen. Tussen Kleve en de Rijn maakt het leger gebruik van de voormalige lijn naar Zevenaar. De nieuwe verbinding maakt gebruik van de ongeschonden bruggen bij Griethausen. Voor de oversteek van de Rijn bouwt het leger een houten noodbrug. Hiermee krijgt de spoorlijn Elten - Kleve jaren na de sluiting alsnog een vast oeververbinding over de Rijn. Op de andere oever van de Rijn komt even voor Elten een nieuwe verbindingsboog richting Emmerich. De nieuw aangelegde delen van de verbinding tussen Wijchen en Emmerich zijn kort na de bevrijding weer opgebroken.

Het reizigersvervoer tussen Spyck en Kleve duurt nog tot mei 1960. Het goederenvervoer eindigt in 1983. In de daaropvolgende jaren is de spoorlijn opgebroken. Het baanvak tussen Griethausen en Kleve is in gebruik als wandelpad. De stalen brug over de Altrhein en de uiterwaarden is als oudste stalen brug van Duitsland bewaard gebleven. Ook de hooggelegen spoordijken van bij Elten zijn nog altijd terug te zien in het landschap.

DIENSTREGELING

De NRS laat na de opening van de spoorlijn zowel goederen- als doorgaande reizigerstreinen via de nieuwe verbinding rijden. Tussen Welle en Spyck worden de rijtuigen met veerponten overgezet. De ponten zijn geschikt voor vijf tot zes wagens. Vanwege de belasting varen geen locomotieven mee. Ondanks deze omslachtige werkwijze is de verbinding sneller dan de oude route via Oberhausen en Düsseldorf. Bij storm, hoge waterstanden en ijsgang varen de ponten niet.