Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij

Met het oog op de sluiting van een deel van de Miljoenenlijn is in 1988 de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij opgericht. Datzelfde jaar sluit NS tussen Kerkrade en Simpelveld het minst rendabele deel van de spoorlijn. Vier jaar later wordt ook de treindienst op het baanvak Schin op Geul - Aachen gestaakt. De ZLSM neemt hierna het traject Schin op Geul - Simpelveld - Vetschau en de lijn naar Kerkrade over van NS. Tegelijkertijd is in Schin op Geul de aansluiting op de lijn naar Maastricht verwijderd. Vanaf 1995 rijdt de stichting toeristische ritten tussen Schin op Geul en Kerkrade. Vanaf 2004 rijden ook pendeltreinen tussen Simpelveld en het Duitse Vetschau. De resterende kilometer tussen het dorp en de aansluiting op de spoorlijn Aachen - Mönchengladbach is dan al opgebroken. In 2007 is in Schin op Geul de aansluiting met de lijn naar Maastricht hersteld. De ZLSM rijdt sindsdien met diverse treinen van en naar Valkenburg.

Hoewel de ZLSM in december doorgaans met een stoomtrein tussen Simpelveld en Valkenburg rijdt, is op 24 december 2016 een vervanged trio railbussen op de Miljoenenlijn te zien. Het drietal pendelt die dag tussen Simpelveld en Schin op Geul. Op de foto vertrekt het drietal uit laatstgenoemd station.De spoorlijnen hebben nooit moderne beveiliging gekend en zijn dus min of meer met de originele klassieke beveiliging, inclusief twee seinhuizen en twee blokposten, bewaard. NS heeft de bediening van seinen en overwegen na het beëindigen van het reizigersvervoer naar Kerkrade eind jaren '80 echter wel sterk vereenvoudigd. Door het vastleggen van de wissels is Simpelveld voortaan een halte aan de vrije baan. Ook de meeste overbodige seinen zijn hierbij verwijderd.

De ZLSM heeft de bediening van de lijn in de loop der jaren weer zoveel mogelijk in originele staat teruggebracht. Ook het omvangrijke emplacement van Simpelveld is weer vrijwel volledig in gebruik. Bovendien is de thuisbasis van de vereniging aan de oostzijde van het emplacement met diverse sporen en loodsen uitgebreid.

Alle foto's op deze pagina zijn gemaakt op 12 april 2015, tenzij anders vermeld.

Het dubbelsporige baanvak ter hoogte van het gehucht Schoonbron. Ten noorden van Wijlre ligt de spoorlijn grotendeels veel hoger dan de omgeving, zoals hier bij de kruising met de Klapstraat. Na een hoge spoordijk ten noorden van het dorp ligt de spoorlijn ter hoogte van Wijlre in een ingraving. Op de foto is duidelijk te zien dat het spoor eind 2014 is vernieuwd. Eind 2014 is het oude emplacement ten noorden van het station van Wijlre vereenvoudigd. De spoorlijn is even voor de kruising met de Elkenraderweg enkelsporig gemaakt.

Het baanvak Schin op Geul - Wijlre is sinds 1912 dubbelsporig. NS laat het tweede spoor ook na de vereenvoudiging van de bediening van spoorlijn liggen. De ZLSM gebruikt echter alleen het zuidelijke spoor. Eind 2014 saneert de ZLSM de ongebruikte restanten van het emplacement van Wijlre. Tot die tijd kuist de ZLSM-lijn de Elkenraderweg, even ten noorden van het station, met drie sporen. Voortaan is de spoorlijn even ten noorden van de overweg enkelsporig. Na de overweg zijn beide perronsporen van Wijlre weer beschikbaar. In Wijlre staat het stationsgebouw uit de jaren '50. Het standaardgebouw van het type Vierlingsbeek vervangt in 1959 het lage langgerekte gebouw uit 1853 dat in 1890 is voorzien van een hoge woning die haaks op het gebouw staat. Hoewel de ZLSM de naam Wijlre hanteert, staat het station tot in 1988 als Wijlre-Gulpen in het Spoorboekje.

De laatste sporen van het oude emplacement van Wijlre, even ten noorden van de kruising met de Elkenraderweg. Het originele stationsgebouw van Wijlre is in 1959 vervangen door een standaardmodel van het type Vierlingsbeek en is zonder al teveel aanpassingen behouden gebleven. Dankzij het heuvelachtige landschap kent de ZLSM-lijn maar weinig gelijkvloerse kruisingen. Daarentegen zijn er veel viaducten en onderdoorgangen te vinden, zoals de kruising met de Kleinveldjesweg bij Wijlre. Zicht op de spoorlijn en het Zuid-Limburgse landschap tussen Wijlre en Eijs.

Bijna dertig jaar na de opening van de verbinding tussen Maastricht en Aachen zijn langs de lijn drie dezelfde haltegebouwen neergezet. Alleen de halte Rothem wordt direct in 1880 in gebruik genomen. Stopplaats Mariënwaard bij Maastricht volgt twaalf jaar later. De halte Eijs-Wittem is pas in 1900 geopend. Het opvallende asymmetrische gebouwtje is hierna nog enigzins uitgebreid. In de jaren '30 verdwijnen de haltes weer uit het Spoorboekje. Eijs-Wittem blijft echter na de officiële sluiting in 1938 nog tot de sluiting van de spoorlijn een geliefde bestemming voor verschillende bedevaartstreinen met bezoekers voor de kloosterkapel in Wittem.

Drie railbussen van de ZLSM bij vertrek uit Eijs. Het voormalige stationsgebouw Eijs-Wittem. Gebouwd in 1880, in 1900 in gebruik genomen, in 1938 uit het Spoorboekje verdwenen en daarna nog decennialang in gebruik voor bedevaartstreinen. Zicht op de spoorlijn bij Eys. Eén van de vele onderdoorgangen in de spoorlijn: de Goedenraadsbergweg bij Overeys.

Het station van Simpelveld is de thuisbasis van de ZLSM. Als grensstation krijgt het dorp bij de opening van de spoorlijn tussen Maastricht en Aachen een groot stationsgebouw. Het langgerekte gebouw kent een hoog middendeel en twee lange lage vleugels met, naast de gebruikelijk voorzieningen, diverse ruimtes voor de douane. In 1882 zijn beide vleugels verlengd. In 1908 is het gebouw vervangen door een gebouw dat nog tientallen meters breder is. Het station heeft een hoog middendeel en twee compleet verschillende vleugels waarin zich ook weer hogere gedeeltes bevinden. Het gebouw is zo'n 100 meter breed. In 1975 laat NS het grootste deel van de vleugels slopen. Hiermee verdwijnen onder andere de goederenloods, diverse dienstruimten en de oude wachtkamer. Voortaan is het stationsgebouw nog geen veertig meter breed. Inmiddels vormt het gebouw samen met de twee bewaarde seinposten, watertoren en draaischijf een Rijksmonument. Het emplacement dat NS in de voorgaande decennia redelijk heeft ingekrompen, is inmiddels weer in ere hersteld en waar nodig uitgebreid.

Het begin van het emplacement van Simpelveld. Op de achtergrond de spoorlijn naar Schin op Geul. Het emplacement vanaf hetzelfde standpunt, nu in oostelijke richting gezien. De bewaarde wachtpost bij de kruising met de Sint Nicolaasbergweg. Het stationsnaambord in na-oorlogse NS-huisstijl.
Op het eerste perron zijn wat historische attributen neergezet die aansluiten op het kleine museum in het stationsgebouw. Het stationsgebouw oogt ook na de sloop van het grootste gedeelte nog altijd zeer groot. Ter herinnering aan de douanefaciliteiten hangt op het eindgebouw een plaquette van de Koninklijke Marechaussee boven de ingang van de vroegere visitatiezaal. De oostzijde van het station. Hier is de beveiliging duidelijk in ere hersteld. Aan de oostzijde van het emplacement splitsen de sporen naar Kerkrade, Vetschau en de diverse loodsen van de ZLSM ter hoogte van de tweede monumentale wachtpost.

Zicht op de lijn naar Kerkrade Centrum.Ten oosten van het station splitsen de lijnen naar Kerkrade en Vetschau. Langs de lijn naar Duitsland heeft de ZLSM diverse loodsen voor onderhoud en stalling van het materieel in gebruik.

Meer informatie over de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij