Museum Buurtspoorweg

In de jaren '80 van de 19e eeuw legt de GOLS in de Achterhoek en Twente een uitgebreid net van lokaalspoorlijnen aan. In de loop van de jaren '30 zijn de meeste lijnen voor het reizigersvervoer gesloten. Enkele trajecten blijven tot in de jaren '70 open voor het goederenvervoer. Hoewel vlak na de oorlog de eerste plannen ontstaan om het fenomeen lokaalspoorweg 'levend' te blijven herinneren, duurt het nog tot februari 1967 totdat de De stichting Museum Buurtspoorweg wordt opgericht. Nadat NS in 1972 het goederenvervoer tussen Haaksbergen en Enschede opheft, start de MBS met de eerste toeristische ritten op het baanvak. Twee jaar later moet een deel van het baanvak Boekelo - Enschede wijken voor de aanleg van Rijksweg 35. Sindsdien pendelt de MBS op het geïsoleerde traject tussen Haaksbergen en Boekelo.

Het originele stationsgebouw van Haaksbergen uit 1884, sinds 1985 eigendom van de MBS.De Museum Buurtspoorweg geeft een beeld van de lokaalspoorlijnen of buurtspoorwegen die vanaf 1878 ontstaan door de aanname van de wet 'Regeling van de dienst en het gebruik der Lokaalspoorwegen'. De wet maakt een goedkope aanleg van spoorwegen mogelijk door een lichte constructie, eenvoudige beveiliging en een beperkte maximale snelheid. De lokaalspoorwegen komen vooral in de grensregio. Zo legt de GOLS in Twente en de Achterhoek een omvangrijk net van lokaalspoorwegen aan. Het samenvoegen van de verschillende spoorwegmaatschappijen en de opkomst van de autobus en vrachtwagen zorgen ervoor dat in de loop van de jaren '30 de meeste lokaallijnen in ieder geval voor het reizigersvervoer zijn gesloten. Verschillende trajecten blijven open voor het goederenvervoer. Begin jaren '70 zijn ook deze lijnen vrijwel allemaal gesloten en opgebroken.

De spoorlijn van de MBS loopt sinds 1974 even buiten Boekelo dood. Hier staan enkele wagens opgesteld.Het baanvak Haaksbergen - Boekelo is onderdeel van het baanvak Ruurlo - Hengelo dat de GOLS in 1884 in gebruik neemt. Over de lokaallijn rijden doorgaande treinen van Doetinchem naar Hengelo. In 1890 gaan de doorgaande treinen tussen Doetinchem, Enschede en Oldenzaal rijden. Over het baanvak rijden ook diverse goederentreinen. Vooral de aanvoer van steenkool naar de lokale industrieën is van groot belang. NS heft het reizigersvervoer op het baanvak in 1937 op. Daarnaast staakt NS ook het goederenvervoer ten westen van Haaksbergen. Vijf jaar later stopt ook het goederenvervoer tussen Boekelo en Hengelo en resteert alleen nog de goederenlijn tussen Haaksbergen, Boekelo en Enschede. NS staakt het goederenvervoer op dit baanvak pas in 1972. Datzelfde jaar begint de MBS met toeristische ritten op het baanvak.

Het traject Boekelo - Enschede is in 1974 echter gesloten om plaats te maken voor de aanleg van Rijksweg 35. Sindsdien pendelt de MBS op het geïsoleerde traject tussen Haaksbergen en Boekelo. In de loop der jaren zijn er diverse plannen om de lijn in Boekelo door te trekken naar Hengelo.

De foto's op deze pagina zijn gemaakt op 16 oktober 2016.

De eerste locomotiefloods van de MBS in Haaksbergen. Rechts is een deel van de waterkolom te zien. Oersik 145 op het emplacement van Haaksbergen. De nieuwe locomotiefloods van Haaksbergen. NS-loc 451 is al sinds september 1972 eigendom van de MBS. De loc is even voor Stepelo onderweg naar Haaksbergen.
Het goederenspoor van Stepelo, aangelegd in 2001. De authentieke wisselhendel bij het goederenspoor in Stepelo. De spoorbrug over de Hagmolenbeek. Zicht op de baan tussen Stepelo en Boekelo Zoutindustrie.

Even ten oosten van Haaksbergen legt de MBS in 2001 de aansluiting Stepelo met goederenspoor aan. Twee kilometer verder ligt de halte Boekelo Zoudindustrie. De halte is vanaf 1918 in gebruik voor de werknemers van de Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie. De halte is de enige kruisingsmogelijkheid in de MBS-lijn. Tussen de halte en eindpunt Boekelo staan klassieke telegraafpalen langs de museumlijn. Het oude stationsgebouw van Boekelo is net als dat van Haaksbergen bewaard gebleven. Het gebouw is echter geen eigendom van de MBS en in gebruik als woonhuis. Voor de bezoekers aan de MBS heeft de stichting een loketgebouwtje bij de monumentale zouttoren staan. Op het emplacement staat sinds 1986 een rijtuigenloods. Voor de loods ligt een draaischijf, afkomstig uit Arnhem. De loods is in 2002 vervangen door een nieuw exemplaar.

De halte Boekelo Zoudindustrie, de enige kruisingsmogelijkheid in het ruim zeven kilometer lange baanvak van de MBS. Het tracé tussen de halte Zoutindustrie en station Boekelo. De korte museumlijn kent verschillende spoorbruggetjes. Een aantal overspant slechts een anonieme waterleiding, zoals deze even ten westen van Boekelo. Zicht op de lijn even ten westen van Boekelo.
Het loketje van station Boekelo met daarnaast de monumentale zouttoren. Het stationsgebouw van Boekelo is geen eigendom van de MBS en in gebruik als woonhuis. De MBS-lijn even voorbij het station en de rijtuigenloods. Deze sporen worden gebruikt voor het omlopen van locomotieven. Op het laatste stuk spoor staan nog enkele goederenwagons weg te roesten.