Spoorlijn Amsterdam - Haarlem

Op 20 september 1839 opent de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij tussen Amsterdam en Haarlem de eerste Nederlandse spoorlijn. Het oorspronkelijke traject ligt geheel evenwijdig aan de Haarlemmertrekvaart. Inmiddels is de spoorlijn Amsterdam - Haarlem ruim 175 jaar in gebruik. De verbinding volgt echter niet overal het oorspronkelijke tracé. Zo is het traject in Amsterdam in 1878 en 1985 over een lengte van enkele kilometers verlegd en is de spoorlijn tijdens de spoorverdubbeling in 1916 in Halfweg enkele meters naar het noorden opgeschoven.

De oude spoorbrug van de HIJSM met op de achtergrond de huidige spoorlijn Amsterdam - Haarlem. Halfweg, 12 januari 2013.In Amsterdam maakt de HIJSM in eerste instantie gebruik van het tijdelijke station d'Een Honderd Roe in de toenmalige gemeente Sloten. De lijn is in 1842 met een halve kilometer verlengd naar het station Willemspoort tegenover de gelijknamige poort, ook bekend als Haarlemmerpoort. In Haarlem eindigt de spoorlijn in eerste instantie tegenover de Amsterdamse Poort. In 1842 verlegt de spoorwegmaatschappij de spoorlijn naar de lokatie van het huidige station aan de noordzijde van de stad. Van hieruit verlengt de HIJSM de Oude Lijn naar Leiden, Den Haag en Rotterdam. Op de plek van het eerste station komt de latere hoofdwerkplaats.

Met het oog op het nieuw te bouwen Centraal Station in Amsterdam verlegt de HIJSM de spoorlijn uit Haarlem in 1878 over een lengte van enkele kilometers naar het noorden om hier samen met de nieuwe spoorlijn uit Zaandam uit te komen in het nieuwe tijdelijke station Westerdok. In 1889 wordt 400 meter oostelijker het nieuwe Centraal Station in gebruik genomen. Ondertussen is het station Willemspoort afgebroken. Op de plek van het oorspronkelijke baanvak wordt in 1883 de Westergasfabriek gebouwd. Ter hoogte van het voormalige stationsemplacement legt de gemeente Amsterdam in 1886 het Westerpark aan. Hierdoor is van dit deel van de voormalige Oude Lijn niets terug te vinden.

De spoorbrug over de Oostsluis in Halfweg, 12 januari 2013.In 1916 wordt het tracé tussen Amsterdam en Haarlem verdubbeld. Ter hoogte van de oude zeesluizen in Halfweg wordt de spoorlijn enkele meters naar het noorden opgeschoven. Ten noorden van de sluizen wordt een nieuwe brug in gebruik genomen. De drie sluizen uit de 16e eeuw zijn sinds de aanleg van de spoorlijn in 1839 met drie kleine spoorbruggen overbrugt. Bij de spoorversmalling in 1865 vervangt de HIJSM de oorspronkelijke houten brugdelen door drie gietijzeren exemplaren. Eén van de bruggen gaat in 1989 naar het Spoorwegmuseum. De oostelijke brug blijft op de oorspronkelijke plek liggen.