Nieuws

Een verre van volledig overzicht van enkele actuele gebeurtenissen en ontwikkelingen op en rond het Nederlandse spoorwegnet.

View all
View

Opnieuw regionale verbinding naar Duitsland in gebruik

Vanaf 6 april 2017 laat Abellio de zogenaamde Rhein-IJssel-Express van Düsseldorf naar Emmerich doorrijden naar Arnhem. De treindienst is de vijfde...

View

Emplacement Kampen nagenoeg opgebroken

Op donderdag 12 januari 2017 start de elektrificatie van het Kamperlijntje officieel. De dertien kilometer lange spoorlijn tussen Zwolle en Kampen...

View

De laatste weken van de Hoekse Lijn

In de nacht van 31 maart op 1 april 2017 rijdt de laatste reizigerstrein op de Hoekse Lijn. De spoorlijn wordt na het staken van de treindienst...

Met het oog op de toenemende concurrentie van de Staatsspoorwegen, gaan ook de oude spoorwegmaatschappijen weer nieuwe spoorlijnen aanleggen. Zo kijkt de de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij voor het eerst naar een verbinding met Duitsland. De spoorwegmaatschappij neemt tussen 1874 en 1876 de zogenaamde Oosterspoorweg tussen Amsterdam, Amersfoort en Zutphen in gebruik. De Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij zorgt voor het resterende deel naar Winterswijk en het Duitse achterland. In de loop de jaren groeit de lijn uit tot een belangrijke schakel tussen Amsterdam en Noord- en Oost-Nederland. Ook is de spoorlijn een belangrijke impuls voor de ontwikkeling van verschillende dorpen in Het Gooi.

Ter gelegenheid van het 140-jarig bestaan van station Baarn aan de Oosterspoorweg is DE 1 motorrijtuig 41 op 4 oktober 2014 de hele dag op het station te bezichtigen. In de ochtend tijdt het motorrijtuig onder de karakteristieke brug het station binnen.De aanleg van de zogenaamde staatsspoorwegen zorgt ervoor dat ook de oude spoorwegmaatschappijen weer spoorlijnen gaan aanleggen. Om de concurrentiepositie te verbeteren, kijkt de HSM, die tot dan toe alleen in West-Nederland actief is, vanaf het einde van de jaren '60 van de negentiende eeuw ook naar een spoorwegverbinding met Duitsland. Met het oog op het geplande Centraal Station in Amsterdam vraagt de spoorwegmaatschappij een concessie aan voor een spoorwegverbinding van Amsterdam naar Amersfoort met een zijtak naar Utrecht. De nieuwe verbinding moet in Amsterdam aansluiten op de bestaande HSM-lijn naar Haarlem en de staatslijn naar Zaandam. Uiteindelijk wordt in 1870 een concessie verleend voor de verbinding van Amsterdam via Amersfoort naar Zutphen en een zijtak van Hilversum naar Utrecht. Voor de gewenste verbinding met Duitsland kiest de HSM voor de aanleg door lokale ondernemers. In 1872 wordt dan ook de Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij opgericht. De spoorwegmaatschappij legt de spoorlijn Zutphen - Winterswijk - Gelsenkirchen aan. De HSM zorgt na de opening van de verbinding voor de exploitatie. Hiermee wordt de spoorwegmaatschappij met een eigen verbinding met het Ruhrgebied een belangrijke concurrent van de NRS.

DM'90 treinstel 3402 is op 2 juni 2011 even ten oosten van Apeldoorn onderweg naar Zutphen.In juni 1874 neemt de HSM het dubbelsporige baanvak tussen Amsterdam Oosterdok en Amersfoort in gebruik. In mei 1876 volgt het enkelsporige baanvak naar Apeldoorn en Zutphen. Tegelijkertijd wordt in Apeldoorn een zijtak naar Paleis Het Loo in gebruik genomen. Terwijl de zijtak van Oosterspoorweg naar Utrecht in de stad een geheel eigen tracé met station ten oosten van de binnenstad krijgt, maakt de HSM in Amersfoort en Zutphen gebruik van bestaande infrastructuur. In Amersfoort wordt gebruik gemaakt van het station van de NCS en in Zutphen krijgt de HSM medegebruik van de brug over de IJssel en het station van de Staatsspoorwegen. 

De Oosterspoorweg zorgt er niet alleen voor dat de HSM uitgroeit van een regionale tot een belangrijke landelijke spoorwegmaatschappij maar geeft ook een impuls aan de dorpen in het Gooi. Veel welgestelde Amsterdammers trekken na de opening van de spoorlijn naar de verschillende dorpen, die vervolgens een enorme groei doormaken. Ook het belang van de Centraalspoorweg groeit na de ingebruikname van de nieuwe spoorlijn. Zo zijn Amersfoort en Noord-Nederland via de Oosterspoorweg veel sneller vanuit Amsterdam bereikbaar.

ICM-treinstel 4035 is op 4 november 2012 in Apeldoorn aangekomen als intercity van Schiphol naar Deventer.Na de opening van de Oosterspoorweg leggen onder andere de GOLS en de KNLS een groot aantal aansluitende lokaalspoorwegen in de Achterhoek, Twente en op de Veluwe aan. De nieuwe verbindingen zorgen voor de ontsluiting van de lokale industrieën op het landelijke spoorwegnet en het Duitse Ruhrgebied. De HSM exploiteert zowel de lijnen van de GOLS als van de KNLS. In 1892, nog geen vijf jaar na de opening van de verbinding, laat de HSM de lokaallijn Apeldoorn - Deventer - Almelo ombouwen tot hoofdlijn. Door de aansluiting op de spoorlijn Almelo - Salzbergen krijgt de HSM een goede verbinding tussen Amsterdam, Twente en Noord-Duitsland. Vervolgens richt het vervoer op de Oosterspoorweg zich steeds meer op de verbinding met Deventer en Twente. Wanneer de spoorwegmaatschappijen verder gaan samenwerken, komen hier ook de treinen tussen de hoofdstad en Noord-Nederland bij. De SS rijdt deze treinen tot die tijd via Utrecht. Het het baanvak Apeldoorn - Zutphen degradeert ondertussen tot regionale zijlijn. Samen met de spoorlijn naar Winterswijk is de verbinding nog enige tijd van belang voor het vervoer van kolen.

Op 7 juni 2015 rijdt LOCON-loc 9901 met een keteltrein van Bad Bentheim naar IJsselmonde door het spoorwegravijn van Baarn. In 1946 is het baanvak Amsterdam - Amersfoort elektrisch berijdbaar. Vijf jaar later volgt het traject Amersfoort - Apeldoorn. Het baanvak Apeldoorn - Zutphen kent nog maar weinig vervoer en wordt niet meegenomen in de elektrificatieplannen van NS. De zijtak naar Paleis Het Loo is begin 1953 gesloten en een jaar later opgebroken. 

In 1987 krijgt de spoorlijn met de Flevolijn een nieuwe zijtak. Voortaan maken de treinen tussen Amsterdam en Almere Buiten tussen Amsterdam en Weesp gebruik van de Oosterspoorweg. Het emplacement van Weesp is voor de opening van de Flevolijn sterk uitgebreid. Ten oosten van het station is bovendien een nieuwe viersporige brug over de Vecht en een vrije kruising voor de treinen naar de Flevopolders in gebruik genomen. Zes jaar later wordt de Zuidelijke Tak van de Schiphollijn van Amsterdam RAI doorgetrokken naar de Oosterspoorweg. Door de bouw van een tweede brug over het Amsterdam Rijnkanaal is het baanvak tussen de aansluiting met de Schiphollijn en de aansluiting met de Flevolijn vanaf 1997 minimaal viersporig. Een belangrijk deel van het vervoer op de Oosterspoorweg richt zich voortaan niet langer op Amsterdam Centraal maar op Amsterdam Zuid en Schiphol. Wanneer in december 2012 de Hanzelijn gereed is, rijden alle treinen tussen Amsterdam, Schiphol en Zwolle, Groningen en Leeuwarden via Flevoland en wordt de Oosterspoorweg net als honderd jaar eerder weer een echte oost-westverbinding.

ICM treinstellen 4050 en 4218 zijn op 28 mei 2012 bij Assel onderweg van Enschede naar Schiphol.

Ook na het verdwijnen van het kolenvervoer blijft de Oosterspoorweg van belang voor het internationale goederenvervoer. De Belgische e-loc 2812 is op 12 januari 2013 bij Harselaar onderweg van Älmhult naar Gent.

DM'90 treinstellen 3404 en 3402 rijden op 15 juni 2010 als stoptrein van Zutphen naar Apeldoorn over de IJsselbrug bij Zutphen.

SGM-treinstellen 2951 en 2945 rijden op 25 januari 2013 in de buurt van Soest als sprinter van Hoofddorp naar Amersfoort Vathorst.

DIENSTREGELING

ICM treinstel 4011 is op 27 augustus 2013 bij Assel onderweg als intercity van Enschede naar Schiphol.Na de opening rijden dagelijks meer dan tien reizigerstreinen over de Oosterspoorweg. Vijf treinen rijden tussen Amsterdam en Utrecht en vijf treinen splitsen in Hilversum in een deel naar Utrecht en een deel naar Zutphen. Bovendien rijden twee rechtstreekse treinen tussen Amsterdam en Zutphen. Na de opening van de verbinding naar Winterswijk rijden bovendien dagelijks twee treinen tussen Amsterdam en Winterswijk. Tegelijkertijd gaat het kolenvervoer tussen Winterswijk en Amsterdam van start. Dit vervoer groeit zo snel dat besloten wordt het goederenvervoer grotendeels 's-nachts te laten plaatsvinden.

Wanneer de lokaallijn tussen Apeldoorn en Almelo in 1892 is omgebouwd tot hoofdspoorlijn richt een deel van het vervoer op de Oosterspoorweg zich op Deventer, Twente en Noord-Duitsland. De HSM rijdt vanuit Amsterdam met rechtstreekse treinen naar Enschede en Duitsland. De eerste decennia rijden tussen Amsterdam en Apeldoorn ook rijtuigen voor Winterswijk mee. De HSM gebruikt de verbinding Amsterdam - Amersfoort tevens voor internationale treinen die via Kesteren en Nijmegen rijden.

Doorgaande treindienst

Eind jaren '90 zijn de internationale treindiensten op de Oosterspoorweg ingekort tot Hengelo, Deventer en Amersfoort. Op 14 juli 1999 wordt loc 1743 in Amersfoort voor de internationale sneltrein naar Berlijn Ostbahnhof geplaatst.Na de Eerste Wereldoorlog neemt het aantal doorgaande rijtuigen tussen Amsterdam en Winterswijk snel af. In totaal rijden tussen Apeldoorn en Winterswijk dagelijks nog zo'n zes treinen. Tussen Apeldoorn en Zutphen rijden nog enkele extra pendeltreinen. Na de Tweede Wereldoorlog komt een eind aan de rechtstreekse treindienst tussen Amsterdam en Winterswijk. Ook de treindienst via Kesteren is dan inmiddels gestaakt. Het baanvak kent echter nog een groot aantal doorgaande treinen tussen de hoofdstad en Noord- en Oost-Nederland. Elke twee uur rijdt een doorgaande sneltrein Amsterdam - Enschede en een sneltrein Amsterdam - Groningen/Leeuwarden. In Amersfoort is aansluiting op de sneltreinen uit Den Haag/Rotterdam naar respectievelijk Groningen/Leeuwarden en Enschede. Ook rijden enkele internationale treinen vanuit Amsterdam en Hoek van Holland naar Duitse steden als Hannover en Hamburg. Na de invoering van de nieuwe dienstregeling bij Spoorslag '70 laat NS elk halfuur een intercity Amsterdam - Amersfoort rijden. Het ene halfuur rijdt de trein door naar Groningen en Leeuwarden, het andere halfuur naar Enschede. In Amersfoort geven de treinen weer aansluiting op de treinen uit Den Haag en Rotterdam. Vanaf mei 1995 laat NS naast de intercity Amsterdam - Amersfoort elk halfuur een intercity Schiphol - Amersfoort rijden. In Amersfoort combineren beide treindelen om naar Enschede of Groningen te rijden.

De Gooilijn

Op 2 maart 2014 rijdt SLT-treinstel als sprinter van Den Haag Centraal naar Utrecht Centraal onder de Kijkbuis door Hilversum Media Park binnen.De spoorlijn Amsterdam - Amersfoort zorgt voor een belangrijke ontwikkeling van verschillende dorpen in Het Gooi. De verbinding is dan ook niet alleen van belang als doorgaande internationale verbinding maar kent ook veel regionaal forensenvervoer. Tussen beide steden rijdt elk halfuur een stoptrein. Enkele jaren rijden de stoptreinen eenmaal per uur van en naar Zwolle. In de spits en op zaterdagen is de treindienst aangevuld met treinen Amsterdam - Utrecht via Hilversum en Baarn. In de jaren '60 vereenvoudigt NS de treindienst. Elk halfuur rijdt een stoptrein tussen Amsterdam en Amersfoort. Elk uur aangevuld met een stoptrein naar Utrecht. In de spits zijn beide treindiensten aangevuld met diverse treinen. Na Spoorslag '70 laat NS elk halfuur een stoptrein Amsterdam - Utrecht rijden. De stoptreinen Amsterdam - Amersfoort rijden weer eenmaal per uur naar Zwolle. Tussen Amsterdam en Amersfoort rijden nog altijd diverse spitstreinen. In de loop van de jaren '70 rijden de stoptreinen Amsterdam - Amersfoort niet langer naar Zwolle.

De opening van de Flevolijn zorgt er in 1987 voor dat de aparte spitstreinen op de Gooilijn verdwijnen. Wel rijdt in de spits in de stoptreinen tussen Amsterdam en Utrecht een treindeel mee dat in Hilversum wordt afgekoppeld om naar Amersfoort te rijden. De opening van de Zuidelijke Tak van de Schiphollijn zorgt in mei 1993 voor een ingrijpende wijziging in de stoptreindiensten aan de oostzijde van Amsterdam. Voortaan rijden de stoptreinen naar Utrecht vanuit Schiphol via de Zuidelijke Tak. In Weesp geven de treinen tussen Amsterdam en Flevoland aansluiting op de treinen naar Utrecht. Twee jaar later wijzigt NS de treindienst in een complexe uurdienst. Voortaan rijdt elk uur een sneltrein Schiphol - Amersfoort en een stoptrein Den Haag - Schiphol - Utrecht. In Weesp is een aansluiting op respectievelijk de snel- en stoptrein van Amsterdam naar Lelystad. Het andere halfuur is de treindienst omgedraaid en rijdt een sneltrein Amsterdam - Amersfoort en een stoptrein Amsterdam - Utrecht. Tegelijkertijd komt een eind aan de spitstreinen tussen Hilversum en Amersfoort.

Apeldoorn - Zutphen

Op 25 april 2013 rijden GTW-treinstellen 253 en 255 bij Voorst als stoptrein van Apeldoorn naar Zutphen.Tussen Apeldoorn en Winterswijk rijdt na de Tweede Wereldoorlog elk uur een stoptrein. Tot in de jaren '60 rijden de treinen zondags maar eenmaal per twee uur. Na Spoorslag '70 rijdt NS naast de uurdienst Apeldoorn - Winterswijk tussen Apeldoorn en Zutphen ook elk uur een stoptrein Apeldoorn - Enschede. In de loop van de jaren '70 knipt NS de treindienst Apeldoorn - Enschede op in Zutphen. Tussen Apeldoorn en Zutphen blijven twee treinen per uur rijden waarvan één doorrijdt naar Winterswijk. In de spits blijft tot in de jaren '90 nog een enkele trein tussen Apeldoorn en Twente rijden.

Na de opening van de haltes Apeldoorn De Maten en Voorst-Empe in december 2006 is NS genoodzaakt de dienstregeling zodanig te verschuiven dat de treinen in Apeldoorn en Zutphen niet altijd in elke richting aansluiting kunnen geven. De treinen worden zo ingelegd dat ze in de ochtend in Apeldoorn aansluiting geven op de intercity naar Amersfoort en in de middag op de treinen uit Amersfoort. Drie jaar later rijden de treinen de gehele dag dezelfde dienstregeling. Wanneer Arriva de treindienst in december 2012 overneemt, blijven de treinen in dezelfde halfuursdienst rijden.

Op 9 december 2012 heeft Arriva het baanvak Zutphen - Apeldoorn overgenomen van RegioNS. Arriva zet net als op de andere baanvakken waar de vervoerder rijdt GTW-treinstellen in. Spurt 262 is op 10 februari 2013 uit Voorst-Empe vertrokken als stoptrein van Apeldoorn naar Zutphen.

E-loc 1736 rijdt op 21 mei 2011 met de intercity Schiphol - Berlin Ostbahnhof Amersfoort binnen.

DD-IRM treinstel 9562 nadert op 6 juli 2013 als intercity van Meppel naar Vlissingen het station van Diemen. Op de achtergrond het viaduct dat de Amsterdamse ringlijn met de Watergraafsmeer verbindt.

ICM treinstellen 4074, 4039 en 4051 zijn op 5 juni 2010 bij Soest onderweg van Leeuwarden en Groningen naar Schiphol.

MATERIEELINZET

Plan V treinstellen 885, 466 en 449 zijn op 19 september 2009 als sprinter uit Amsterdam Centraal in Amersfoort aangekomen.Na de oorlog zet NS in enkele doorgaande treinen van en naar Amsterdam, Rotterdam en Den Haag DE-5 treinstellen in. De overige doorgaande treinen rijden met stoomtractie. Na de elektrificatie van de spoorlijn Amersfoort - Apeldoorn rijden vrijwel alle doorgaande treinen met de nieuwe elektrische locomotieven en rijtuigen. In 1960 versnelt NS de doorgaande treindienst tussen Den Haag/Rotterdam en Enschede door de inzet van elektrisch stroomlijnmaterieel. De treinen tussen Amsterdam en Twente/Duitsland blijven met getrokken materieel rijden. Na de invoering van het Intercity-concept bij Spoorslag '70 rijden de binnenlandse intercity's tussen Den Haag/Rotterdam en Twente planmatig alleen nog met Materieel '54. De treinen van en naar Amsterdam rijden met Plan E en Plan W rijtuigen. In 1985 en 1986 neemt het Intercitymaterieel de diensten van het Materieel '54 over. Vrijgekomen Materieel '54 schuift door naar treinen tussen Amsterdam en Enschede. In de resterende getrokken treinen worden de Plan E rijtuigen vervangen door de nieuwe Intercityrijtuigen. In 1990 rijdt nog één dienst tussen Amsterdam en Enschede met getrokken materieel. Het Intercitymaterieel wordt inmiddels in twee diensten ingezet. De resterende treinen rijden nog altijd met Materieel '54. Bij het ingaan van de winterdienst 1994/1995 rijden alle treinen tussen de Randstad en Enschede met Intercitymaterieel. 

In de nieuwe intercitydienst tussen Amsterdam en Amersfoort, in de spits doorrijdend naar Deventer, zet NS speciaal gehuurde ICL-rijtuigen in. De rijtuigen gaan in de eerste helft van 2009 alweer terzijde waarna NS Intercitymaterieel op de verbinding inzet. De treinstellen worden in 2011 vervangen door het Dubbeldeks Interregiomaterieel. Wanneer de treinen van en naar Enkhuizen gaan rijden, zet NS beide materieelsoorten op de verbinding in.

Op 6 februari 2015 rijdt E-loc 1780 met een intercity van Berlin Ostbahnhof naar Amsterdam Centraal Apeldoorn binnen.Speciaal voor de inzet op de te elektrificeren Gooilijnen ontwikkelt NS eind jaren '30 het Materieel '40. Door de Tweede Wereldoorlog en de invloed ervan op de ontwikkelingen op het spoorwegnet, komt na de oorlog uiteindelijk het Blokkendoosmaterieel in de stoptreindiensten tussen Amsterdam, Amersfoort en Utrecht te rijden. In 1949 neemt het Materieel '36 het grootste deel van de diensten over van het Materieel '24. De laatste Blokkendozen verdwijnen pas in 1959 van de verbinding. In 1964 komen de eerste treinstellen van het Materieel '64 op de Gooilijn te rijden. Eind jaren '60 verschijnt ook het Materieel '40 op de verbinding. De treinstellen vervangen samen met het Materieel '46 het Materieel '36 in de stoptreindiensten. In 1969 neemt het Materieel '64 de resterende stoptreindiensten in Het Gooi over.

Ondertussen op het internet...

View all

Hofpleintrein terug naar Rotterdam

In Klostermansfeld staat een origineel ZHESM-rijtuig. Plan is het rijtuig via crowdfunding naar Rotterdam terug te brengen, te herstellen en als monument op de Hofbogen te plaatsen. Lees meer op Hofpleintrein.nl

Vijf dingen over de Hoekse Lijn

ProRail en NS nemen in de nacht van 31 maart op 1 april afscheid van de Hoekse Lijn. Vijf weetjes over het roemruchte spoortracé. Lees het bericht op NS.nl

Treinkaartjes bij Etos

Van 27 maart t/m 9 april 2017 te koop bij Etos: een trein dagkaart + meereiskaart voor € 19.90. De kaartjes zijn 27 maart t/m 21 mei 2017 te gebruiken. Met de trein dagkaart kun je één dag vanaf 11.00 uur onbeperkt reizen door heel Nederland. Lees de...