Ex-WD Serie 2000

De Amerikaanse firma Whitcomb Locomotive Company bouwt tijdens de Tweede Wereldoorlog voor het Amerikaanse leger maar liefst 278 diesellocomotieven verdeeld over twee types. De eerste serie van 110 exemplaren gaat in de zomer van 1942 naar het Midden-Oosten om bevoorradingstreinen te rijden. Een jaar later verhuist bijna de helft van de locomotieven naar Sicilië voor de bevrijding van Italië. Intussen bouwt Whitcomb 168 locomotieven in een lichtere variant. De locomotieven worden, zodra ze gereed zijn, verscheept naar Engeland in afwachting van de bevrijding van West-Europa. In 1944 gaan 86 exemplaren rechtstreeks van Amerika naar Napels. Na D-Day gaan de locs die in Engeland zijn opgeslagen naar Frankrijk. In de loop van 1944 belandt ook de rest van de locomotieven rechtstreeks vanuit Amerika op het Europese vasteland.

In november 2017 komt de recent verworven voormalige USATC 7989 in Nederland aan. Met de loc wil de SGB weer een NS 2000 op de baan brengen. Tijdens Sporen naar het verleden op 12 mei 2018 is de Amerikaanse loc van een afstandje voor het grote publiek te zien.Terwijl de 49 locs van het zwaardere type na de oorlog in Italië blijven rijden, worden de lichtere exemplaren in Frankrijk verzameld. NS schaft twintig van de locomotieven aan. Terwijl één exemplaar als plukloc dient, krijgt de rest een nummer in de reeks 601-619. De slechte toestand van met name de motoren zorgt ervoor dat er in de periode 1946-1947 slechts elf exemplaren in dienst komen. Door storingen staan de meeste locs echter regelmatig stil. Voornaamste oorzaak is de vervuiling met zand en het slechte onderhoud tijdens de oorlog. Terwijl NS de eerste locomotieven in dienst neemt, gaan de overige, in Frankrijk achtergebleven locs, terug naar Amerika waar ze bij verschillende spoorwegmaatschappijen en andere bedrijven in Canada, de Verenigde Staten, Mexico en Cuba belanden.

De NS-locs krijgen een donkergroene kleurstelling. Omdat de locomotieven symmetrisch zijn, krijgt één van de twee motorhuiven een witte band die de 'voorzijde' van de loc markeert. Dit is handig bij bijvoorbeeld rangeerwerkzaamheden. In 1953-1954 zijn alle NS-locomotieven, met uitzondering van de 603, voorzien van nieuwe motoren. De locs zijn hierna ondergebracht in de aansluitende nummerreeks 2001-2018. De komst van de nieuwe diesellocomotieven uit de series 2200 en 2400 zorgt ervoor dat de ex-War Department locomotieven al snel overbodig zijn. In 1958 gaan de meeste exemplaren voor opslag naar Roosendaal. In 1960 gaan de laatste locomotieven terzijde, waarna de complete serie is gesloopt.

INZET

De eerste elf beschikbare locomotieven worden vanuit Zwolle ingezet in diverse buurtgoederentreinen en de olietreinen vanuit Schoonebeek. Tijdens de oogst van 1947 rijden ze ook aardappeltreinen naar België, Frankrijk en Duitsland. Na herstellingen van motorstoringen rijden de locomotieven regelmatig proefritten in de reizigersdienst richting Kampen, Emmen, Raalte of Heerde. Met de terugkeer van voldoende stoomlocomotieven verhuizen de locomotieven steeds meer naar de rangeerdiensten.

Na de inbouw van de nieuwe motoren gaan de locs ook vanuit depot Eindhoven rijden. In 1955 wordt de complete serie vanuit de Amsterdamse Watergraafsmeer ingezet. Drie jaar later worden de laatste exemplaren vanuit Zwolle nog in het buurtgoederenverkeer in Groningen ingezet.

MUSEUMLOCOMOTIEVEN

Eind 2017 en begin 2018 arriveren twee locomotieven van het type respectievelijk bij de SGB en de VSM om te worden verbouwd tot replica van een NS 2000. De SGB schaft in Amerika de voormalige USATC 7989 aan die van hetzelfde type als de NS-locs is. De locomotief is tot in de eerste jaren van de 21e eeuw actief als rangeerloc bij een fabriek. In november 2017 komt de loc na een crowdfundingsactie in Nederland aan. In de loop van 2018 wordt de 7989 teruggebracht in de zwarte kleurstelling die de locomotieven in 1947 bij aankomst in Nederland hebben. De loc is in ieder geval tot 2020, het jaar dat Nederland 75 jaar bevrijd is, in deze staat te zien. In mei 2018 komt ook in Beekbergen een locomotief van het type aan. De VSM wil de locomotief restaureren in de NS uitvoering en aansluitend aan de originele Serie 2000 als NS 2019 in dienst te stellen. Tijdens Terug naar Toen in september 2018 is de loc al in de NS-groene kleurstelling te zien.