Bestuurlijk akkoord over modernisering Maaslijn

In april 2015 nemen ProRail en de provincies Gelderland, Noord-Brabant en Limburg het besluit de spoorwegverbinding tussen Nijmegen, Venlo en Roermond te elektrificeren en te moderniseren. Naast de elektrificatie van het gehele traject worden ook verschillende baanvakken van een tweede spoor voorzien en worden enkele bogen verruimd. Begin 2017 worden de plannen ook landelijk bekend gemaakt. Hierbij wordt aangekondigd dat Arriva eind 2020 met de eerste elektrische treinen over de Maaslijn kan rijden. Het duurt vanwege een verkeerde berekening van het kostenplaatje echter tot juli 2021 tot de financiering rond is en een bestuurlijk akkoord wordt bereikt. Eind 2024, vier jaar later dan gepland, gaan de eerste elektrische treinen over de verbinding rijden.

De eerste maanden dat de exploitatie van de Maaslijn door een nieuwe vervoerder wordt verricht, verlopen chaotisch. Veolia is genoodzaakt om deze periode een aantal afgedankte Wadlopers van NS in te zetten en hiermee een aangepaste dienstregeling te rijden. Voormalig Wadloper 3223 is op 25 augustus 2007 op het dubbelsporige deel van de Maaslijn bij Nijmegen Heijendaal onderweg van Roermond naar Nijmegen.De spoorlijn die nu bekend staat als de Maaslijn bestaat uit de zogenaamde Heilige Lijn of Maaslijn tussen Nijmegen en Blerick uit 1883 en het baanvak Blerick - Roermond van Staatslijn E uit 1865. De enkelsporige verbinding is met name voor het kolenvervoer lange tijd een belangrijke schakel tussen Noord- en Zuid-Nederland. Ook rijden tot de Tweede Wereldoorlog doorgaande treinen uit Amsterdam via de verbinding naar Zuid-Limburg, België, Luxemburg en zelfs Zwitserland. En hoewel de breedte van het baanlichaam het vrijwel overal toelaat, blijft de verbinding ondanks het grote vervoersaanbod in de eerste decennia altijd enkelsporig. Alleen het baanvak Nijmegen - Mook-Middelaar is in 1912 van een tweede spoor voorzien.

Plannen om ook het baanvak Venlo - Roermond van een tweede spoor te voorzien, vinden door de economische crisis in de jaren '30 geen doorgang. Ook de vooroorlogse plannen om de, vooral voor het goederenvervoer nog belangrijke lijn, in 1951 te elektrificeren gaan niet door. Uiteindelijk is de Maaslijn in 1960 wel van moderne beveiliging voorzien. Eind jaren '80 zijn er in het kader van het ambitieuze toekomstplan Rail 21 opnieuw plannen om de verbinding te elektrificeren en over de gehele lengte te verdubbelen. Net als de meeste plannen van Rail 21 zijn ook die voor de Maaslijn niet uitgevoerd. Halverwege de jaren '90 is de verbinding Nijmegen - Roermond wel opgeknapt om een sneltreindienst en de inzet van het nieuwe Dieselmaterieel '90 mogelijk te maken. Door enorme reizigersgroei is de Maaslijn inmiddels één van de drukste enkelsporige spoorlijnen in Nederland. Vooral het noordelijke deel tussen Nijmegen en Boxmeer zit al enkele jaren aan de grenzen van de capaciteit.

Veolia-treinstel 352 is op 26 september 2015 bij Malden onderweg als stoptrein van Nijmegen naar Roermond. Vooral tussen Venlo en Roermond vindt nog regelmatig goederenvervoer plaats. Vaak is dit traject een diesel'eiland' in de gehele route van de trein. Op 20 oktober 2018 rijden Lineas-locomotieven 7866, 7886 en 7867 bij Belfeld met de lege kalktrein van het Duitse Millingen naar het Belgische Yves Gomezée. Op 26 augustus 2017 herleeft heel even de tijd van lange doorgaande reizigerstreinen op de Maaslijn. Die dag verzorgt RailPromo de jaarlijkse Tweakers Express van Amsterdam naar Gamescon in Keulen. Door werkzaamheden bij Eindhoven rijdt de trein via de Maaslijn naar Venlo. Tussen Nijmegen en Venlo verzorgt dieselloc 2101 van IRP de tractie van de rijdende lanparty. Bij Vierlingsbeek zijn achter de loc Lineas 186 293, dertien rijtuigen van NMBS en RailPromo en E-loc 186 291 in Railpool-uitvoering te zien. Op 28 december 2014 rijdt Veolia-treinstel 204 als stoptrein van Nijmegen naar Roermond bij Vierlingsbeek.

Om de treindienst te versnellen, sluit NS voor de oorlog diverse stations. Zo ook Belfeld tussen Venlo en Roermond. Op 20 oktober 2018 passeert Arriva-treinstel 386 onderweg van Nijmegen naar Roermond het voormalige stationsgebouw.Met het nieuwste project rondom de elektrificatie van de Maaslijn willen ProRail en betrokken provincies de verbinding aanzienlijk verbeteren. De inzet van elektrische treinstellen zorgt er niet alleen voor dat de dienstregeling versneld kan worden, maar is ook beter voor het milieu en goedkoper in exploitatie. Naast de elektrificatie van de spoorlijn wordt het spoor tussen de oprit van de Maasbrug bij Katwijk en het station van Cuijk, ten noorden van station Boxmeer, ten zuiden van station Venray en tussen Reuver en Swalmen verdubbeld. Ook wordt een aantal bruggen, viaducten en overwegen aangepast en wordt een drietal bogen verruimd om een hogere snelheid en frequentie mogelijk te maken. Het plan om Grubbenvorst voor het eerst sinds 1935 weer in de dienstregeling op te nemen, gaat vanwege de kosten van de bouw van een nieuwe halte niet door.

Op 8 juli 2021 wordt bekend dat de provincies Limburg, Gelderland en Noord–Brabant samen met het Rijk een bestuurlijk akkoord hebben bereikt over de modernisering van de Maaslijn. Dit akkoord is nodig nadat bekend wordt dat de kosten aanzienlijk hoger uitvallen dan in eerste instantie is berekend. De volgende stap de vaststelling van het Provinciaal Inpassingsplan door Noord-Brabant en Limburg in november 2021. Hierna kan ProRail starten met de werkzaamheden aan de spoorlijn. De voorbereidingen voor de elektrificatie en modernisering van de Maaslijn, als het bouwrijp maken van de grond en het verleggen van kabels en leidingen, beginnen volgens plan in het najaar van 2022. De werkzaamheden aan het spoor zelf starten een half jaar later. Bij het ingaan van de nieuwe dienstregeling 2025 start Arriva met de elektrische treindienst op de verbinding.

De FLIRT-treinstellen die Arriva sinds eind 2016 in de Limburgse stoptreindiensten inzet, zouden vanaf eind 2020 ook op de Maaslijn moeten rijden. Door onvoorziene kosten, is het project echter vier jaar vertraagd. Op 4 augustus 2018 is Arriva-treinstel 450 even ten zuiden van Susteren onderweg als stoptrein naar Maastricht Randwyck. Bij de overname van de Limburgse stoptreindiensten van Veolia en NS neemt Arriva eind 2016 ook het materieel van Veolia over. Daarnaast bestelt de vervoerder een reeks nieuwe treinstellen van het type FLIRT3. Met het oog op de aanstaande elektrificatie van de Maaslijn die in 2020 gereed zou moeten zijn, laat Arriva de oude GTW-treinstellen van Veolia op de verbinding rijden. In de loop van 2017 zijn de stellen aan de buitenzijde nog wel voorzien van de blauwe Limburgse kleurstelling maar het interieur blijft ongewijzigd. Daarnaast heeft de vervoerder het materieelpark voor de diesellijn uitgebreid met een aantal opgeknapte tweedehands LINT-treinstellen die inmiddels ook alweer 20 jaar in dienst zijn. Bij de bestelling van de eerste FLIRT-treinstellen voor de Zuid-Limburgse stoptreindiensten en de internationale treindienst naar Aachen en later Liège neemt Arriva een optie op nog eens dertien driedelige stellen voor de treindienst op de Maaslijn. Het is nog niet bekend of deze bestelling van het al enigszins gedateerde materieel doorgaat. Tot december 2024 rijdt Arriva in ieder geval met het tweedehands dieselmaterieel tussen Nijmegen en Roermond.

Zie voor meer informatie de projectpagina van ProRail