Nieuwe aanwinst voor het Nederlands Transportmuseum

In 1957 wordt het startsein voor de Trans Europ Express gegeven en gaan door heel West-Europa gaan snelle moderne treinen rijden. Ook NS en de Zwiterse SBB ontwikkelen een nieuwe reeks luxe dieseltreinstellen. De stellen rijden vanuit Amsterdam naar Parijs en Zürich. Begin jaren '70 gaan de stellen alweer buiten dienst. Enkele jaren later vinden ze in Canada een nieuwe werkgever waar ze tot 1992 blijven rijden. In 1998 keren vijf rijtuigen terug naar Europa. Na een lange zwerftocht die het materieel niet ten goede komt, belanden ze in augustus 2021 op het terrein van het Nederlands Transportmuseum in Nieuw-Vennep.

De karakteristieke neus van de TEE, naar Nederlands ontwerp. Rechts achter de trein zijn nog net de twee motoren van een Plan U-treinstel te zien. Deze zijn in januari al naar het museum gebracht voor een eventuele reconstructie van een motorrijtuig. Nieuw-Vennep, 28 augustus 2021.Als tegenhanger voor de opkomende luchtvaart introduceert toenmalig president-directeur van de Nederlandse Spoorwegen, Dr. Ir. F.Q. den Hollander in 1953 het idee voor een Europees netwerk van snelle en comfortabele treinverbindingen. Het Trans Europ Express-netwerk moet snelheid, eenheid en comfort uitstralen. De TEE-treinen krijgen dezelfde huisstijl en logo's en kennen alleen eerste klasse. Omdat de treinen op verschillende stations moeten kopmaken en omdat de grensovergangen nog niet zijn geëlektrificeerd, kiezen de verschillende spoorwegmaatschappijen voornamelijk voor de bouw van nieuwe dieseltreinstellen. Terwijl de Franse en Italiaanse spoorwegen voor aangepast bestaand materieel kiezen, laten de Duitse spoorwegen nieuwe treinstellen bouwen. Ook NS en SBB ontwikkelen gezamenlijk een reeks nieuwe treinstellen. NS neemt drie DE 4-treinstellen met de nummers 1001-1003 in gebruik. De RAm 501 en 502 komen bij de SBB in dienst.

Door de opkomst van de elektrificatie en locomotieven die onder meerdere bovenleidingspanningen kunnen rijden, zijn de treinstellen begin jaren '70 alweer overbodig. In 1974 gaan de treinstellen dan ook terzijde. Enkele jaren later zijn ze verkocht aan Urban Transportation Development Corporation in Canada verkocht. Het bedrijf verhuurt de stellen aan Ontario Northland Railway. Voordat de stellen naar Canada gaan, krijgen ze in Zürich een revisie en maakt de rood-crème kleurstelling plaats voor een nieuwe geel-blauwe beschildering. In 1977 zijn de stellen naar Canada verscheept. Drie jaar later zijn de motorrijtuigen vervangen door diesellocomotieven. In 1992 gaan de laatste treinstellen buiten dienst.

Het vijfdelige TEE-treinstel in ONR-kleuren in Zwolle op 7 juli 2006.Na hun terzijdestelling haalt de Duitse vereniging TEE Classics in 1998 twee stuurstandrijtuigen, twee zitrijtuigen en een restauratierijtuig terug naar Europa. Het plan is de rijtuigen na een opknapbeurt in het toeristenverkeer in te zetten. Na een verblijf in de haven van Hamburg zijn ze naar Heilbronn ondergebracht. Eén stuurstandrijtuig is uiterlijk opgeknapt en staat enige tijd in het Verkehrshaus in Luzern. In 2006 verwerft de Stichting TEE Nederland het vijftal en haalt ze naar Nederland. De rijtuigen staan tot 2009 en Zwolle en verhuizen daarna naar Amsterdam. Lange tijd is het plan de rijtuigen op te knappen en een replica van een motorrijtuig te bouwen. Hiervoor zijn ook twee motoren van een Plan U-treinstel aangeschaft. Verder dan plannen komt het echter niet. De rijtuigen staan in weer en wind en vandalen en daklozen weten ze regelmatig te vinden. Intussen wordt bekend dat de Amsterdamse Dijksgracht, waar vier van de vijf rijtuigen staan, op de schop gaat en de rijtuigen hier moeten verdwijnen. Omdat ook het Spoorwegmuseum niet alle rijtuigen wil hebben, lijkt de sloop van het materieel de enige uitweg. Eind december 2020 wordt echter bekend dat het complete 'treinstel' wordt overgenomen door het Nederlands Transportmuseum. Ook Stalen D 6080, die de Stichting TEE als magazijnwagen gebruikt, hoort bij de overgenomen inboedel. Dit rijtuig blijft vooralsnog in Blerick staan.

In 2006 bouwt de Stichting TEE Nederland speciaal voor beurzen en andere promotiedoeleinden een demontabele houten kop van de TEE in schaal 1:1. Met de overname van de rijtuigen komt ook de gedemonteerde mock-up naar het Nederlands Transport Museum. Begin juni 2021 is de kop, voorzien van origineel TEE-logo op de neus, in het museum opgebouwd. Nieuw-Vennep, 28 augustus 2021.Het NTM wil de overige rijtuigen zo snel mogelijk in een tent onderbrengen om ze zo te beschermen tegen weer en wind. Nieuw-Vennep, 28 augustus 2021.Nadat de genoemde motoren al in januari naar het tijdelijke onderkomen van het Transportmuseum op het voormalige Bols-terrein in Nieuw-Vennep zijn gebracht, gaan de vijf TEE- rijtuigen in augustus 2021 onder grote belangstelling in etappes vanuit Amsterdam naar het museumterrein. Op donderdag 19 augustus zijn de vier rijtuigen met behulp van E-loc 9901 van RXP, de 2454 van de gelijknamige stichting en Plan V 904 van de Stichting Mat '64 als remrijtuig van de Dijksgracht naar de Watergraafsmeer gebracht. Hier is het vijfde rijtuig in de trein geplaatst. Het complete treinstel is op 23 augustus naar de Zaanstraat gebracht. Die maandag en de daaropvolgende dinsdag zijn de rijtuigen stuk voor stuk per dieplader naar Nieuw-Vennep gebracht. Hier zijn de rijtuigen weer op hun draaistellen op korte stukken rails op het terrein voor het Nederlands Transportmuseum geplaatst.

Het andere stuurstandrijtuig van de TEE. Op de neus zijn de Canadese 'nummerborden' nog aanwezig. Op beide koprijtuigen zijn stickers te zien van de sponsoren van de hele transport-operatie. Nieuw-Vennep, 28 augustus 2021.

De volgende stap is om vier van de vijf rijtuigen in een tent onder te brengen zodat ze beschermd zijn tegen weer en wind. Het stuurstandrijtuig dat langs de weg staat, wordt, als blikvanger van het project, waterdicht gemaakt en opnieuw geschilderd.

Het NTM heeft plannen om op de nieuwe definitieve locatie in Park 21 tussen Nieuw-Vennep en Hoofddorp het TEE-treinstel zoveel mogelijk weer in ere te herstellen. Omdat het museum het Bols-terrein dit jaar moet verlaten en de geplande locatie in het park echter niet op tijd af is, zullen de rijtuigen eerst nog twee keer moeten verhuizen.

Enkele links over het project:

 - Website Nederlands Transportmuseum
 - Facebookpagina die het NTM speciaal voor de ontwikkelingen rondom de TEE in het leven heeft geroepen
 - Inzamelingsactie voor de conservering en later ook restauratie van de TEE
 - Andere Tijden Special: De Europese treindroom