Blauwe Engel terug in Twente

Op zaterdag 7 maart 2020 keert DE 2-treinstel 180 na 17 jaar terug in Twente. Het treinstel uit 1953 rijdt hier nog tot 2001 voor Oostnet tussen Almelo en Mariënberg. Nadat het treinstel uit dienst gaat, is het in 2003 van Hengelo naar Haarlem overgebracht en door vrijwilligers van de Werkgroep IJmuider Spoorlijn gedeeltelijk opgeknapt. De laatste jaren is het stel echter voornamelijk gevandaliseerd. Doordat ProRail de grond in Haarlem nodig heeft, houdt de stichting WIJS op te bestaan en wordt het verwaarloosde treinstel voor de sloop aangeboden. Rail Pleasure neemt het treinstel begin 2020 over om het zoveel mogelijk terug te brengen in de afleveringstoestand en op te knappen tot wacht- en schuilmogelijkheid voor het spoorfietsbedrijf tussen Hengelo en Twekkelo.

Zijaanzicht van de 73/180 in Hengelo op 12 maart 2020.Treinstel 73 is in 1953 als onderdeel van een serie van 30 motorrijtuigen en 46 tweewagenstellen van het type Plan X gebouwd door Allan in Rotterdam. Het materieel vervangt halverwege de jaren '50 op verschillende regionale spoorlijnen in het hele land de stoomtractie. Door de kleurstelling en het gevleugelde logo van de fabrikant op de neuzen krijgt het al snel de bijnaam Blauwe Engel. De blauwe motorrijtuigen en treinstellen zijn in de jaren '60 rood geschilderd en voorzien van een gestileerde snor. De zogenaamde Allan-vleugels komen vooral in de latere jaren steeds vaker bij verzamelaars terecht.

Blik in de cabine van de 73/180. Hengelo, 12 maart 2020.Door de elektrificatie van verschillende diesellijnen en de komst van de Wadlopers in het noorden gaat het grootste deel van het Plan X-materieel halverwege de jaren '80 buiten dienst. 26 Treinstellen zijn echter tussen 1977 en 1981 gemoderniseerd en in een geel jasje gestoken om zo nog een aantal jaar mee te kunnen. Tussen 1995 en 1997 gaan de meeste treinstellen alsnog buiten dienst. Enkele treinstellen worden dienstvaardig achter de hand gehouden voor een eventuele inzet tussen Almelo en Mariënberg. De minst rendabele spoorlijn van Nederland wordt met sluiting bedreigd, maar dankzij verontruste reizigers en lokale bestuurders als eerste traject openbaar aanbesteed.

Op 14 augustus 1998 gaan de 171, 178 en 179 als laatste NS-treinstellen terzijde. De stellen rijden tot die dag de treindienst tussen Heerlen en Aachen. Intussen zijn de 180 en 186 overgenomen door Oostnet om vanaf 24 mei 1998 tussen Almelo en Mariënberg te gaan pendelen. De 164 dient als plukstel.

De markante kop van de gehavende rode Blauwe Engel in Hengelo op 12 maart 2020.Door een motorbrand houdt de 180 het vol tot april 2001. De 186 blijft doorrijden tot 1 juni 2002. Beide stellen zijn hierna in Hengelo gestald. De 186 verhuist in november 2002 naar Winterswijk om daar door de Stichting Historisch Streekvervoer Achterhoek te worden opgeknapt. De Haarlem - IJmuidense Spoorwegmaatschappij koopt plukstel 164 en de 180. Het tweetal is in januari 2003 naar Haarlem overgebracht. In de loop der tijd is de 180 geconserveerd en in de grijze grondverf gezet. De ABk van de 164 gaat in 2006 samen met de kop van de Bk naar B&B Controversy Tram Inn in Hoogwoud. Het rijtuig en de kop zijn hier teruggebracht in de originele blauwe kleurstelling en in gebruik als gastenverblijf. De 180 is, nadat het stel ernstig is beschadigd door vandalisme, in 2010 overgenomen door de stichting Behoud van Spoorwegmaterieel Haarlem. Hierna zijn onder andere de koppen rood geschilderd. Van de plannen om ooit weer naar IJmuiden te rijden komt echter niets terecht.

Blik op de troosteloze bakken van de 73/180. Hengelo, 12 maart 2020.Begin 2020 wordt bekend dat het sterk verwaarloosde treinstel moet wijken voor de komst van de Formule 1 naar Zandvoort. ProRail heeft voor de geplande intensieve dienstregeling extra ruimte nodig in Haarlem. BSH ziet geen andere mogelijkheid dan het staken van alle activiteiten. Voor het treinstel lijkt alleen de sloop nog in het verschiet.

Dan blijkt echter dat Rail Pleasure interesse in de 180 heeft. Het bedrijf exploiteert samen met de Stichting GOLS sinds 2016 een recreatief spoorfietsbedrijf op de restanten van voormalige GOLS-lijn tussen Hengelo en Boekelo. Terwijl aan de Hengelose zijde van de spoorlijn al een wachtruimte in de vorm van een replica van een haltegebouw staat, is er aan het andere eind van de lijn, in Twekkelo nog geen wachtgelegenheid. Hiervoor wil het bedrijf de Blauwe Engel inzetten. Bovendien biedt het treinstel ruimte voor een kleine tentoonstelling en een speelplek. Het treinstel is op zaterdag 7 maart met een kraan op twee diepladers gezet en naar Almelo gebracht. De draaistellen gaan rechtstreeks naar Hengelo. Op maandag 9 maart zijn de bakken van het treinstel bij het startpunt van de spoorfietsroute, de halte Hengelo Veldwijk, gelost en weer op de draaistellen gezet. Hier wordt het treinstel opgeknapt en in de originele blauwe kleurstelling teruggebracht. Ook wordt de originele bakindeling met bagageruimte hersteld. Hierna verhuist het treinstel als Blauwe Engel 73 naar Twekkelo.

Meer informatie over het spoorfietsen tussen Hengelo en Twekkelo op railpleasure.nl

20200312 003 Groot