GoVolta wil op 14 juni 2024 starten met een dagelijkse trein tussen Amsterdam en Parijs. De trein is gepland via de klassieke route via Roosendaal en maakt een ogenschijnlijk opvallende tussenstop op Lage Zwaluwe. Met de tussenstop volgt GoVolta het voorbeeld van de prijsvechters in de luchtvaart die vaak vanaf kleinere, maar met de auto prima bereikbare vliegvelden te vertrekken.

Terwijl de hogesnelheidstreinen van Eurostar op volle snelheid voorbijrazen, wil nieuwkomer GoVolta op het minst gewaardeerde station van Nederland een nieuwe doelgroep enthousiast maken voor internationale treinreizen. De dochteronderneming van Flywise Travel wil op 14 juni 2024 starten met een dagelijkse trein tussen Amsterdam en Parijs. De trein is gepland via de klassieke route via Roosendaal en maakt een ogenschijnlijk opvallende tussenstop op Lage Zwaluwe. Het station, dat onder andere door de ligging in de middle of nowwhere en het gebrek aan voorzieningen al jarenlang bij verschillende onderzoeken de laagste waardering van treinreizigers krijgt, biedt echter ook mogelijkheden. Zo komen vlakbij het station de snelwegen A16, A17 en A59 samen en ligt er al een groot P+R-terrein waar automobilisten gratis kunnen parkeren.

In tegenstelling tot Eurostar en NS International zet GoVolta zich vooral als prijsvechter in de markt. Terwijl de geplande dagelijkse ritten van Amsterdam naar Berlijn, Basel en Parijs uren langer duren, zijn de prijzen van de tickets al snel tientallen euro’s goedkoper. Zo biedt GoVolta met onder andere vroegboekkortingen vanaf 10 euro en aanbiedingen via winkels een goedkoop alternatief voor internationale treinreizen op de middellange afstand.

Met de tussenstop op het onbeduidende Lage Zwaluwe volgt GoVolta bovendien het voorbeeld van de prijsvechters in de luchtvaart die vaak vanaf kleine, maar met de auto prima bereikbare vliegvelden te vertrekken. Voordeel is bovendien dat reizigers hun auto gratis direct bij het station kunnen parkeren en niet eerst naar Amsterdam of Rotterdam Centraal hoeven te reizen. Bovendien is voor de vervoerder ook de gebruiksvergoeding voor een stop op kleinere stations net als bij de kleinere vliegvelden een stuk lager dan bij de grote stations.

Station Lage Zwaluwe

In juli 1866 nemen de Staatsspoorwegen de spoorlijn Breda – Moerdijk in gebruik. In afwachting op de bouw van een brug over het Hollandsch Diep buigt de spoorlijn ter hoogte van de weg tussen Moerdijk en Lage Zwaluwe af naar Moerdijk. Hier kunnen reizigers overstappen op de veerdienst naar Dordrecht en Rotterdam. Op de plek waar de spoorlijn van het toekomstige tracé afbuigt, wordt zo’n vier kilometer van het gelijknamige dorp de halte Lage Zwaluwe geopend. De eenvoudige halte is in eerste instantie slechts voorzien van een klein houten noodgebouw.

Voor de aanlevering van materialen voor de bouw van de Moerdijkburg is het het emplacement al van enkele extra sporen voorzien. De brug zelf is in 1872 gereed. Hierna is het emplacement verder uitgebreid voor de aansluiting op de lijn naar Roosendaal die vier jaar later in gebruik genomen is.

Met het oog op de aanleg van de staatslijn naar ‘s-Hertogenbosch krijgt Lage Zwaluwe in 1885 een groot nieuw stationsgebouw. Het unieke ontwerp is symmetrisch en kent een hoog middendeel met aan beide zijden een puntgevel en twee lage zijgevels. Er komen onder andere verschillende wachtruimtes en een buffet. Tegelijkertijd is het emplacement nog verder uitgebreid met enkele sporen en diverse dienstgebouwen. Omdat vrijwel alle treinen hier stoppen, is het station enkele decennia een belangrijk knooppunt met treinverkeer in vijf verschillende richtingen.

In september 1944 raakt het stationsgebouw bij een bombardement onherstelbaar beschadigd. Een deel van de zuidvleugel is na de oorlog provisorisch hersteld om dienst te doen als stationsgebouw. In 1950 neemt NS op een deel van de fundamenten van het oude gebouw een eenvoudig nieuw stationsgebouw in gebruik. Het traditionele rechthoekige bakstenen gebouw kent één verdieping met een zadeldak. Halverwege de jaren ’80 is het stationsemplacement met de komst van de fly-over ten noorden van het station uitgebreid tot de huidige vorm met twee zijperrons en een middenperron. De sporen naar Roosendaal en Breda liggen voortaan apart van elkaar.

Het stationsgebouw is in 2001 gesloopt om plaats te maken voor de aanleg van de HSL-Zuid. Ook het woonbuurtje tussen de A16 en het station is die periode met de grond gelijk gemaakt. In 2003 is de voetgangersbrug over het emplacement gereed. Naast de nodige trappen zijn aan de voor- en achterzijde van het emplacement en op het middenperron liften aanwezig. De twee zijperrons zijn bereikbaar via de oude overpaden. Boven het middenperron is een kleine wachtruimte aanwezig. Buiten een kaartautomaat op het voorplein zijn er geen andere voorzieningen.

Op de kaarten hieronder de situatie rond station Lage Zwaluwe rond 1920 en 2020. In de rechterbovenhoek is een klein stuk van het dorp te zien. Het gebied rond het station is nog altijd grotendeels onbebouwd. Wel zijn nieuwe snelwegen aangelegd en is de Hogesnelheidslijn langs de bestaande spoorlijn aangelegd. De oude spoorlijn naar Moerdijk is vervangen door een nieuwe goederenlijn en het emplacement is verder uitgebreid.

Met treindiensten in vijf richtingen is Lage Zwaluwe enkele decennia een spoorwegknooppunt van redelijk wat betekenis. In 1928 stopt het reizigersvervoer naar Moerdijk, in 1950 gevolgd door de lijn naar ‘s-Hertogenbosch. Buiten de internationale D-treinen, stoppen dan nog altijd vrijwel alle treinen op het station. Zo heeft Lage Zwaluwe rechtstreekse treinverbindingen naar Amsterdam, Rotterdam, Vlissingen, Eindhoven en met buurlandtreinen naar België en Duitsland. Met de elektrificatie van de lijn naar Antwerpen en de Zeeuwse Lijn in 1957 wijzigt NS de opzet van de treindienst naar Roosendaal. Doorgaande treinen slaan voortaan Lage Zwaluwe over. De treinen tussen Amsterdam, Rotterdam, Eindhoven en verder stoppen nog tot 1988 in Lage Zwaluwe. Vanaf dat jaar rijdt elk uur een sneltrein tussen Amsterdam en Breda die ook in Lage Zwaluwe stopt. Wanneer deze sneltrein plaatsmaakt voor een stoptreindienst, degradeert Lage Zwaluwe officieel tot stoptreinstation waarbij lange tijd per uur slechts één trein per richting rijdt.

Lage Zwaluwe is volgens het jaarverslag van NS is nu al het station waar het hoogste percentage treinreizigers de auto als voor- en natransport gebruikt. Het station kan door de stop van de internationale treindienst uitgroeien van een regulier P+R-station zonder verdere voorzieningen naar een zogenaamde P+R-transferhub. Deze vorm van mobiliteitshubs biedt wat meer comfort en levendigheid dan enkel een parkeerterrein bij een station. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om e-laadvoorzieningen, sanitair, flexwerk- en overlegplekken en kleine (automatische) winkels en horeca.

Op de foto boven dit artikel de eenvoudige traverse die de drie perrons en beide zijden van het emplacement van Lage Zwaluwe met elkaar verbindt op 18 juli 2021. Alleen de westelijke entree en het middenperron zijn toegankelijk via een lift. Tussen de drie perrons ligt een overpad.