Tussen 1952 en 1956 komt de kleine locomotiefserie 1300 bij NS in dienst. Enkele locs blijven nog tot 2002 in gebruik. Maar liefst vier exemplaren blijven bewaard. Terwijl twee locs in de collectie van het Spoorwegmuseum zijn opgenomen, keren de andere twee jaren later zelfs terug in het goederenvervoer. Nadat de 1304 vanaf eind 2015 weer enige tijd in de goederendienst te zien is, biedt Fairtrains in december 2020 ook de opgeknapte 1315 aan voor de verhuur. Het duurt echter nog ruim een jaar tot partijen toehappen. Begin 2022 wordt bekend dat Faitrains met één vervoerder overeenstemming heeft bereikt over de eerste commerciële inzet van de locomotief.

Door de uitbreiding van de elektrificatieplannen besluit NS in aanvulling op de series 1100 en 1200 nog een extra reeks elektrische locomotieven te bestellen. Het ontwerp is gebaseerd op de Fanse serie CC-7100 en uiterlijk en technisch sterk verwant aan de locomotieven uit de serie 1100. De locs uit de serie 1300 zijn bovendien een stuk sterker dan de oudere locomotieftypes. In 1952-1953 komen de eerste tien exemplaren bij NS in dienst. Al snel raakt de 1303 bij een ernstig ongeval zo zwaar beschadigd dat deze is gesloopt. Ter vervanging is in 1954 de 1311 afgeleverd. In 1956 neemt NS nog een vervolgorder van vijf locomotieven in gebruik. De eerste decennia zijn de locomotieven voornamelijk in de goederendienst te vinden. Na de grondige renovatie en de komst van de locomotieven van de serie 1600 gaan de locs halverwege de jaren ’80 meer reizigerstreinen rijden.

In de laatste drie jaar voor de eeuwwisseling gaan de meeste locomotieven van de serie 1300 bij NS terzijde. De 1302, 1304, 1312 en 1315 blijven in dienst, voornamelijk als vervanging van defecte locomotieven. Formeel vallen alle locs vanaf 1999 onder NS Cargo. Met het oog op de huur van een groot aantal rijtuigen gaan alle locs in oktober 2000 weer over naar NS Reizigers. Tien van de vijftien moeten na een revisie weer in dienst komen. De overige vijf dienen, samen met tien locomotieven van de serie 1100, als onderdelenleverancier. Wanneer NS Reizigers in het voorjaar van 2001 besluit extra locomotieven van de serie 1600 over te nemen van NS Cargo, staakt de Tilburgse werkplaats de renovatiewerkzaamheden. Hoewel het niet meer tot inzet in de reizigersdienst komt, fungeren de 1302, 1304, 1312 en 1315 nog enige tijd als energieloc voor het instructieprogramma rond de ICK-rijtuigen. Wanneer de rijtuigen in de loop van 2002 in dienst komen, gaan de 1302 en 1312 naar het Spoorwegmuseum. De 1304 en 1315 zijn nog enkele jaren voor instructiedoeleinden gebruikt en gaan hierna over naar de Stichting Klassieke Lokomotieven.

In juni 2015 wordt bekend HSL Logistik interesse heeft in het duo van de stichting KLOK. Hoewel de bedoeling is om de 1315 als eerste rijvaardig te maken, is het november 2015 de 1304 die na een opknapbeurt als eerste wordt ingezet. De locomotief is voorzien van de bruin-oranje kleurstelling van HSL. De nummers en stadswapens blijven op dezelfde plek, maar zijn crèmekleurig uitgevoerd, net als de bak rondom de frontseinen. De locomotief raakt drie maanden later defect en is hierna niet meer ingezet.

De 1304 keert begin 2018 samen met de nooit ingezette 1315 terug bij hun eigenaar. Tussen april en december 2018 laat Fairtrains de 1304 met behulp van onderdelen uit de 1122 opnieuw rijvaardig maken. Hierna rijdt de loc een aantal ritten voor goederenvervoerder Rail Force One. Intussen wordt ook de 1315 rijvaardig gemaakt. De locomotief is vanaf februari 2020 weer bedrijfsvaardig en krijgt de daaropvolgende periode een eigentijdse variant van de klassieke Berlijns blauwe kleurstelling, inclusief (ditmaal geschilderde) sierstrepen en (kunststof) nummerplaten. Vanaf december 2020 biedt Fairtrains de locomotief voor verhuur aan. De 1304 krijgt de status van reserve. Hoewel de 1315 tegen een relatief lage prijs beschikbaar is, verschijnt de loc amper buiten standplaats Blerick. In juni 2021 maakt de loc een rit naar Nijmegen om een verblijfswagen op te halen. Twee maanden later verzorgt de 1315 het transport van een aantal terzijde gestelde DM ’90-treinstellen van Amsterdam naar Blerick.

Na enkele eerdere pogingen, biedt Faitrains de loc, inclusief machinist, in december 2021 opnieuw via verschillende platforms aan. Deze keer tonen meerdere partijen interesse en is met één van de vervoerders een overeenstemming bereikt. Begin 2022 maakt Fairtains meer details bekend over de eerste commerciële inzet van de klassieke locomotief.

Terwijl de 1302 en 1312 na hun buitendienststelling bij NS naar het Spoorwegmuseum gaan, verwerft de Stichting Klassieke Lokomotieven in augustus 2014 de 1315. Een jaar later verwerft de stichting ook de 1304. Hierna blijft het echter stil rondom het laatstgenoemde duo. De 1315 is begin 2013 opgeknapt en in bruikleen gegeven aan Eisenbahn-Erlebniswelt in het Duitse Horb am Neckar. In september 2015 keert de locomotief terug in Nederland om samen met de 1304 door goederenvervoerder HSL Logistik te worden ingezet in het zogenaamde spotvervoer. Uiteindelijk doet alleen de 1304 enkele maanden dienst voor de vervoerder die in 2017 failliet gaat. De loc krijgt ruim een jaar voor het faillissement al maken met een ernstig defect. In januari 2018 keert het tweetal terug bij de Werkgroep Loc 1501/Stichting Klassieke locomotieven. Met het oog op hernieuwde inzet in het goederenvervoer wordt het nieuw opgerichte Fairtrains hierbij de voertuighouder van het duo.

Fairtrains is in de zomer van 2017 opgericht voor een betere benutting van museaal spoorwegmaterieel door een goede samenwerking tussen materieeleigenaren, werkplaatsen en vervoerders. De stichting wil voornamelijk klassieke locomotieven verhuren voor incidentele ritten als spotvervoer of vervanging van defect materieel. Naast het opknappen en onderhouden van de locomotieven zorgt Faitrains ook voor de beschikbaarheid van werkplaats- en opstelsporen, een eigen locomotor en verblijfswagens.

Meer informatie op Fairtrains.nl

Op de foto boven dit artikel mag E-loc 1315 voor het eerst in lange tijd weer eens op pad. Op 12 juni 2021 is de loc even voor Horst-Sevenum onderweg van Blerick naar Nijmegen om daar locomotor 314 en een verblijfswagen op te halen. Uiteindelijk is de 314 per dieplader overgebracht.