Amersfoort NCS

In augustus 1863 neemt de de Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij het baanvak Utrecht - Hattemerbroek van de spoorlijn Utrecht - Zwolle - Kampen in gebruik. Aan de spoorlijn komen standaard stationsgebouwen in drie verschillende klassen. In Amersfoort, Nijkerk, Harderwijk en later ook Kampen komen de gebouwen van het grootste soort. Het symmetrische stationsgebouw bestaat uit een hoog middendeel met aan beide zijden een korte lage vleugel. Vanaf 1874 maakt ook de HSM gebruik van het station. De spoorwegmaatschappij opent dat jaar vanuit Amsterdam het eerste deel van de Oosterspoorweg. Het stationsgebouw is die periode flink uitgebreid. Hierbij is de rechter vleugel verdubbeld en de linker vleugels zelfs vier keer groter geworden. De ligging van het station zorgt ervoor dat voor de nieuwe lijn naar Kesteren geen ruimte meer is. Na een aantal geïmproviseerde constructies krijgt Amersfoort in 1902 een nieuw gezamenlijk station.

Het voormalige NCS-station van Amersfoort is al meer dan honderd jaar niet in gebruik als station en kent diverse bestemmingen. Het gebouw op 16 april 2011.
De situatie in Amersfoort met het voormalige stationsgebouw van de NCS als middelpunt van beide kaarten rond 1900 en 2020. Op de linker kaart is het station aan de lijn naar Kesteren links onder het NCS-station te zien.

In 1884 komt de Staatslijn tussen Amersfoort en Kesteren gereed. De nieuwe verbinding sluit in Amersfoort niet aan op de bestaande verbindingen en de Staatsspoorwegen bouwen in de stad dan ook een eigen station. Na twee jaar onderhandelen gaat de exploitatie van de lijn naar Kesteren alsnog naar de HSM. De spoorwegmaatschappij legt hierna een verbindingsbaan naar de Amsterdamse zijde van Oosterspoorweg aan. Doorgaand reizigersvervoer van de nieuwe lijn naar het oude gezamenlijke station van NCS en HSM is alleen mogelijk door treinen te laten kopmaken. De reizigers tussen beide stations worden dan ook doorgaans met een paardenrijtuigdienst vervoerd.

In 1902 wordt ter hoogte van de aansluiting tussen de spoorlijn naar Kesteren en de spoorlijnen van NCS en HSM een nieuw gezamenlijk station in gebruik genomen. Het oude NCS-station sluit twee jaar later. Het voormalige stationsgebouw kent hierna diverse functies maar raakt in de loop der jaren sterk verwaarloosd. Van 2000 tot 2002 is het gebouw opgeknapt en zoveel mogelijk in oude staat hersteld. Hierna komt het gebouw in dienst als reisbureau en boekhandel. Enkele jaren later wordt het gebruikt als kantoor.