Kwadijk

Tijdens de laatste grote aanlegperiode van spoorlijnen door de Staat kiest de overheid vaak voor grotere en meer uitbundige stationsgebouwen dan tijdens de eerste staatsaanleg zo'n twintig jaar eerder. Bovendien worden veel minder complete standaardontwerpen toegepast maar is er variatie van verschillende regelmatig terugkerende elementen. Ook zijn de meeste gebouwen veel rijker versierd dan hun voorgangers en niet langer symmetrisch. Een goed voorbeeld is het bewaarde stationsgebouw van Kwadijk aan de spoorlijn Zaandam - Enkhuizen. Het stationsgebouw is in mei 1884, samen met de bijpassende goederenloods die enkele tientallen meters verderop staat, in gebruik genomen.

Het imposante stationsgebouw van Kwadijk met op de achtergrond de bijbehorende goederenloods op 10 april 2016.
De situatie in Kwadijk rond 1930 en 2020 met het voormalige stationsgebouw als middelpunt van beide kaarten. Op de kaart uit de jaren '30 is rechtsboven de tramlijn naar Edam en Volendam te zien.

De voormalige dienstwoning van Kwadijk op 10 april 2016. Op de foto is goed te zien dat het oorspronkelijke patroon van de dakpannen in ere is gehouden.Station Kwadijk bestaat uit een langwerpig gebouw met een middendeel dat aan de straatzijde naar voren staat. In het middendeel is de entree naar de stationshal. Ondanks dat de exploitatie van de Staatslijn Zaandam - Enkhuizen direct naar de HSM gaat, zijn boven de ingang naast het bouwjaar ook de letters SS van de concurrerende Staatsspoorwegen aangebracht. De rechterzijde van het stationsgebouw bestaat uit een hoge dienstwoning. In het grote stationsgebouw is naast de stationsvoorzieningen ook het lokale postkantoor gehuisvest.

Enkele tientallen meters ten noorden van het gebouw komt een bijpassende goederenloods. Het gelijktijdig gebouwde stationsgebouw van het nabijgelegen Oosthuizen is in spiegelbeeld uitgevoerd.

De goederenloods van Kwadijk, inmiddels in gebruik als woonhuis, op 10 april 2016. Op het gebouw is op twee plekken tussen de nieuwe kozijnen de originele stationsaanduiding terug te vinden. Kwadijk, 10 april 2016.

Van 1906 tot 1933 is Kwadijk het startpunt van de tramlijn Kwadijk - Edam - Volendam. Deze periode staat het overstapstation als Kwadijk-Edam in het Spoorboekje. Na het staken van de reizigerstrams rijden nog ruim tien jaar goederentrams naar Edam en Volendam. Intussen laat NS eind mei 1938 de laatste reizigerstreinen in Kwadijk stoppen.

De perronzijde van het voormalige station Kwadijk op 10 april 2016. De bewaarde goederenloods van Kwadijk op 10 april 2016.

Na de sluiting voor het reizigersvervoer is het stationsgebouw zo'n zestig jaar lang in gebruik als zaad- en graangroothandel. Hierbij is het langgerekte deel van het stationsgebouw opgehoogd en het naar voren staande middendeel vereenvoudigd. Ook is een deel van de gevels dichtgemetseld en zijn kozijnen vereenvoudigd. Zo verdwijnt in de loop der jaren een belangrijk deel van de oorspronkelijke details.

Na het vertrek van de groothandel is het gebouw onder andere in gebruik als atelierruimte. Na de eeuwwisseling ontstaan de plannen om het beeldbepalende gebouw op te knappen en om te bouwen tot bedrijfsverzamelgebouw. Het gebied tussen stationsgebouw en de goederenloods moet volgebouwd worden met appartementen.

In 2010 is de renovatie van het stationsgebouw gereed. Hierbij is de oorspronkelijke entree van de stationshal in ere hersteld. Het opgehoogde deel is voorzien van glaspuien en ook in het dak komen brede glazen dakkapellen. Het gerenoveerde stationsgebouw heeft vier verdiepingen met kantoorunits. Doordat van de geplande appartementen tussen stationsgebouw en goederenloods wordt afgezien, is het oorspronkelijke karakter van het stationsemplacement enigzins bewaard gebleven.

De perronzijde van station Kwadijk. Het bruine deel van het gebouw is na de staking van het reizigersvervoer op het oorspronkelijke stationsgebouw gezet. Kwadijk, 10 april 2016. Het bouwjaar en de letters SS boven de entree van het stationsgebouw. Kwadijk, 10 april 2016. Een deel van de versieringen van het stationsgebouw is bewaard gebleven. Zoals hier aan de perrongevel van de dienstwoning. Kwadijk, 10 april 2016. De straatgevel gezien vanaf de dienstwoning. Kwadijk, 10 april 2016.