De Baronnenlijn Apeldoorn - Hattem

Eind jaren '80 van de negentiende eeuw legt de Koninklijke Nederlandse Locaalspoorweg-Maatschappij vanuit Apeldoorn enkele lokaallijnen aan. Zo ook tussen Apeldoorn en Hattem waar in 1887 de zogenaamde Baronnenlijn is geopend. In Hattemerbroek sluit de spoorlijn aan op de Centraalspoorweg naar Zwolle. In opdracht van het Ministerie van Oorlog legt de KNLS de verbinding aan als hoofdspoorweg. De spoorlijn is van groot belang voor de ontwikkeling van de industrie in de dorpen aan de oostzijde van de noordelijke Veluwe en kent dan ook veel bedrijfsaansluitingen. Het reizigersvervoer is al snel minder van belang en is in oktober 1950 door NS gestaakt. De lijn blijft vervolgens tot mei 1972 in gebruik voor het goederenvervoer.

Het stationsgebouw van Vaassen blijft als enige langs de voormalige KNLS-lijn bewaard. Inmiddels is de directe omgeving van het voormalige stationsgebouw geheel begroeid. In het najaar van 2000 is het gebouw echter nog duidelijk vanaf de openbare weg te zien.Hoewel er eind jaren '60 alweer plannen zijn om de spoorlijn opnieuw voor het reizigersvervoer in gebruik te nemen, is de rails niet lang na het beëindigen van het goederenvervoer opgebroken. Ondanks dat de spoorlijn is aangelegd als hoofdlijn, blijven weinig sporen achter in het landschap. Belangrijkste reden is dat vrijwel het gehele traject tussen Apeldoorn en Hattem als fietspad in gebruik wordt genomen. Hierdoor is het tracé nog makkelijk te volgen maar zijn de restanten van de voormalige Baronnenlijn zorgvuldig uitgewist. Wel zijn tal van fietsbruggetjes neergelegd op de landhoofden van de vroegere spoorbruggetjes over de vele beken en sprengen in de streek. Over de historie van de lijn is langs de route zeer weinig terug te vinden. Van de stationsgebouwen is alleen dat van Vaassen bewaard. De overige stationsgebouwen zijn in de jaren '60 en '70 gesloopt. De grotere emplacementen zijn nog altijd grotendeels herkenbaar als gras- en speelveldjes. Zowel in Apeldoorn als in Epe zijn twee baanwachterswoningen blijven staan en zoveel mogelijk in oude luister teruggebracht.

De foto's op deze pagina zijn gemaakt op 4 april 2020, tenzij anders vermeld.

APELDOORN - VAASSEN

Terwijl de voormalige Baronnenlijn tussen Apeldoorn en Hattem voornamelijk als fietspad dienst doet, is het tracé binnen de bebouwde kom van Apeldoorn voornamelijk in gebruik als langgerekte groenstrook met hondentoilet. Van de beide verbindingsbogen naar de Oosterspoorweg is vooral de oude boog van de zogenaamde Koningslijn uit de richting Amersfoort goed te herkennen. Het tracé ligt voornamelijk op een dijk en is als wandelpad, annex hondentoilet in gebruik. De latere boog naar het Apeldoornse hoofdstation is grotendeels verdwenen onder de begroeiing en eigenlijk alleen te herkennen aan de afwijkende bestrating ter hoogte van de voormalige spoorwegovergang in de Waterloseweg.

De vroegere spoorlijn ligt tot Het Loo in de middenberm van de Prinses Beatrixlaan welke overgaat in de Koning Lodewijklaan. Na de complexe kruising bij Paleis Het Loo ligt de voormalige spoorlijn ongeveer een kilometer parallel aan de Zwolseweg. Het grootste deel van het pad is te herkennen als groenstrook met grindpad en wordt geflankeerd door bomen en struiken. Een klein deel kent geen verharding. Bij de kruisingen met de Asselsestraat en de Soerenseweg zijn baanwachterswoningen bewaard gebleven. Tussen Apeldoorn en Vaassen vormt het tracé een kaarsrecht fietspad. Door de lichte glooiing in het landschap zijn nog kleine ingravingen en ophogingen te herkennen. Het pad kruist twee beken. Hierbij maken de nieuwe fietsbruggen gebruik van de oude landhoofden van de spoorlijn. In Vaassen blijft het oude stationsgebouw bewaard. Door de aanleg van een geluidswal aan de spoorzijde en de dichte begroeiing aan de straatzijde is het gebouw echter amper te zien.

De voormalige verbinding tussen de Oosterspoorweg en Paleis het Loo is nog goed zichtbaar en doet nu dienst als wandelpad en hondentoilet. Apeldoorn, 2 juli 2012. De voormalige baanwachterswoning aan de Asselsestraat in Apeldoorn op 2 juli 2012. De woning wijkt af van de andere wachterswoningen aan de lijn en is hier in 1914 neergezet. Het ontwerp is gelijk aan de standaardwoningen langs de Haarlemmermeerlijnen. De voormalige Baronnenlijn als groenstrook in Apeldoorn, 2 juli 2012. De voormalige baanwachterswoning aan de Soerenseweg. Apeldoorn, 2 juli 2012.
De voormalige spoorijn vomt nu een kaarsrecht fietspad tussen Vaassen en Apeldoorn. Wenum, 2 juli 2012. Even ten noorden van Wenum ligt het tracé in een kleine ingraving. Wenum, 2 juli 2012. Het baanvak even ten zuiden van Vaassen, 2 juli 2012. Binnen de komgrens van Vaassen ligt het fietspad voornamelijk naast de vroegere spoordijk. De industrie die aan de spoorlijn gevestigd was, heeft grotendeels plaatsgemaakt voor nieuwbouwprojecten. De spoordijk vormt ondertussen een groene buffer tussen de nieuwe woningen en de hoofdweg. Vaassen, 2 juli 2012.

VAASSEN - EPE - HEERDE

Net als tussen Apeldoorn en Vaassen is vrijwel het gehele traject tussen Vaassen en Epe als fietspad terug te vinden. Diverse beken en sloten worden gekruisd met nieuwe bruggetjes die zijn aangelegd op de oude bakstenen landhoofden van de vroegere spoorbruggetjes. Ter hoogte van het voormalige station van Emst verlaat het fietspad het oude tracé. Het vroegere emplacement is gedeeltelijk begroeid en gedeeltelijk in gebruik als onverhard wandelpad. Na het voormalige emplacement van Emst wordt het oude tracé weer als fietspad gebruikt.

Ten noorden van het voormalige station van Vaassen zijn de bruggetjes over de Rode Beek en de Hartense Molenbeek terug te vinden. Het voormalige spoorwegtracé tussen Vaassen en Emst. Nogmaals het fietspad tussen Vaassen en Emst. Bankje langs het tracé tussen Vaassen en Emst.
Het wandelpad op het voormalige emplacement van Emst. Het voormalige spoorwegtracé tussen Emst en Epe. De fietsbrug op de landhoofden van de voormalige spoorbrug over de Klaarbeek, even ten zuiden van Epe. Een zogenaamde erfscheidingsteen van de KNLS even ten zuiden van Epe.

Even voor Epe is baanwachterswoning 7 terug te vinden. Voorbij de woning duikt het fietspad onder de N309 door. In Epe zelf is weinig van de spoorlijn terug te vinden. Het fietspad is hier niet doorgetrokken. Het terrein van de voormalige spoorlijn is gebruikt voor de bouw van woonwijken, industrie en ligt deels braak. Het voormalige stationsemplacement is gedeeltelijk in gebruik als parkeerterrein. Het grootste deel vormt echter een uitgestrekt grasland.

Voormalige wachterswoning 8 aan de noordzijde van Epe.Bij de kruising met de Hoofdstraat staat de voormalige baanwachterswoning 8. Vanaf dit punt is het fietspad tot ongeveer een kilometer ten zuiden van Heerde weer te volgen. Ten zuiden van Heerde maakt de voormalige Baronnenlijn eind jaren '70 plaats voor het talud van de rijksweg A50. Na de kruising met de autosnelweg is het voormalige trace weer tot aan het voormalige stationsemplacement van Heerde te volgen. Eerst via een onverhard pad maar na de kruising met de Engweg als betonnen fietspad. Ter hoogte van de straat Huis en Hof is het voormalige baanlichaam in gebruik als plantsoen. De zuidzijde van het voormalige stationsemplacement is onherkenbaar volgebouwd met een supermarkt en een parkeerterrein. Aan de noordzijde staat appartementencomplex 'Stationsstaete'. Als herinnering aan het vroegere station staat in een plantsoen aan de Wilhelminalaan een bakstenen stoomlocomotief.

De voormalige baanwachterswoning nummer 7 even ten zuiden van Epe. Het parkeerterrein en het grasland ter hoogte van het voormalige stationsemplacement van Epe. Een stuk spoorstaaf, wellicht gebruikt als hectometerpaal, ten noorden van het vroegere stationsemplacement van Epe. Achter de bomen is het voormalige gebouw van de landbouwcoöperatie, uiteraard ook ooit aangesloten op het spoor, te zien. De bijna als nieuw uitziende landhoofden van de vroegere spoorbrug over de Middelste Horsthoekerbeek.
Het voormalige spoorwegtracé tussen Epe en Heerde. Aan de zuidzijde van Heerde wordt het betonnen fietspad begeleid door een eveneens betonnen wandelpad. Als herinnering aan het feit dat Heerde ooit een station had, is in een plantsoen een bakstenen stoomlocomotief verstopt. Ook ten noorden van het vroegere station van Heerde is het voormalige spoorwegtracé nog enige tijd in gebruik als plantsoen.

HEERDE - WAPENVELD - HATTEM

Ter noorden van het vroegere station van Heerde is het voormalige spoorwegtracé in gebruik als plantsoen. Ter hoogte van de Sportlaan zijn aan beide zijden van de Molenbeek nog twee vervallen brughoofden te vinden. In tegenstelling tot alle andere brughoofden krijgt het duo geen tweede leven als ondersteuning van een fietsbrug. Het is tevens de laatste voormalige spoorbrug die op de route naar Hattem te vinden is. Voorbij de Sportlaan is het spoorwegtracé onherkenbaar door de komst van een aantal bedrijfsgebouwen. Na de noordelijke komgrens wordt de fietsroute op de vroegere Baronnenlijn hervat. Tot en met de aansluiting op de Centraalspoorweg bij Hattemerbroek is buiten het verloop van het tracé bijna niets meer terug te vinden wat met de voormalige spoorlijn te maken heeft. Het fietspad is grotendeels geasfalteerd, diverse delen zijn echter verhard met een brede betonconstructie.

Terwijl vrijwel alle brughoofden van de spoorbruggetjes over de vele beken en sprengen een tweede leven krijgen als dragers van een fietsbrug, zijn ter hoogte van de Molenbeek in Heerde nog twee verlaten landhoofden te vinden. Heerde, 11 april 2020. Het voormalige spoorwegtracé tussen Heerde en Wapenveld op 11 april 2020. Het voormalige stationsemplacement van Wapenveld op 11 april 2020. Ook hier is het stationsgebouw gesloopt en functioneert het vroegere emplacement voornamelijk als speelveld. Het voormalige spoorwegtracé aan de noordzijde van Wapenveld. Op de achtergrond staat molen De Vlijt. Wapenveld, 11 april 2020.
Het spoorfietspad tussen Wapenveld en Hattem op 11 april 2020. Paaltje voor de 10 kV-leiding van NS. Vermoedelijk markeert deze de leiding tussen de centrale bij Harculo en het onderstation in Hattemerbroek. Hattem, 11 april 2020. In Hattem is de stationsomgeving zorgvuldig opgeruimd door de aanleg van een parkeerterrein en het planten van bossages. Voorbij het voormalige station is het vroegere spoorwegtracé samen dat van de lijn naar Kampen Zuid te volgen als groenstrook met de naam Roseboomspoor. Hattem, 11 april 2020. Het Roseboomspoor in Hattem op 11 april 2020.

In Hattem is buiten de Stationslaan niets van het vroegere station terug te vinden. Voorbij het vroegere emplacement gaat het voormalige spoorwegtracé verder als groenstrook met de naam Roseboomspoor. De strook is extra breed aangezien hier van 1913 tot 1933 de spoorlijn Hattem - Kampen Zuid parallel aan de Baronnenlijn ligt. Na bijna twee kilometer begint de vroegere lijn naar Kampen aan de klim om met een viaduct de Centraalspoorweg te kruisen. De stijgende spoordijk is te volgen als wandelpad. Hier is nog een grote hoeveelheid spoorgrind terug te vinden. Na 500 meter houdt de vroegere spoordijk abrupt op. Na enkele honderden meters is de A50 op de plek van de voregere lokaallijn terug te vinden. Ook verder richting Kampen is door de snelweg en de Hanzelijn niets meer van de weinig succesvolle lokaallijn terug te vinden. Op het punt waar de lijn naar Kampen begint te klimmen, hervat sinds een aantal jaar ook het fietspad op de laatste etappe van de Barronnenlijn zich. Met de opening van de nieuwe spoorbrug over de IJssel is vanaf dit punt via het voormalige station Hattemerbroek parallel aan de Centraalspoorweg tot de overzijde van de IJssel een nieuw fietspad in gebruik genomen.

Voorbij de Vuursteenberg begint rechts de klim van de spoordijk van de voormalige lokaallijn naar Kampen en start rechts het fietspad naar Zwolle op de vroegere Baronnenlijn. Hattem, 11 april 2020. Het laaggelegen fietspad en de klimmende spoordijk even ten westen van Hattem op 11 april 2020. De hooggelegen vroegere spoordijk richting Kampen. Rechts is het fietspad op de voormalige Baronnenlijn te zien. Hattem, 11 april 2020. Het abrupte eind van de spoordijk van de lijn naar Kampen Zuid. Een paar honderd meter verder heeft de A50 alle sporen van de vroegere lokaallijn uitgewist. Hattem, 11 april 2020.